Teknopark Başvurusu Nasıl Yapılır?
4691 sayılı Kanun kapsamında Teknoloji Geliştirme Bölgesi başvurusu: hazırlık, belgeler, hakem süreci, teşvikler, maliyetler ve sık yapılan hatalar. Adım adım kapsamlı rehber.
Teknoloji Geliştirme Bölgesi (TGB)
Teknoloji Geliştirme Bölgeleri (TGB), 4691 sayılı Kanun kapsamında kurulan, üniversite-sanayi iş birliğini güçlendirmek ve teknoloji tabanlı üretimi teşvik etmek amacıyla oluşturulmuş özel bölgelerdir. Türkiye genelinde 114 TGB bulunmakta, bunların 95'i aktif olarak faaliyet göstermektedir.
TGB'lerde faaliyet gösteren firmalar; gelir vergisi, kurumlar vergisi, KDV, SGK işveren payı ve gümrük vergisi gibi kapsamlı teşviklerden 31 Aralık 2028'e kadar yararlanabilmektedir. Bu teşvikler, özellikle yazılım, Ar-Ge ve tasarım faaliyetleri için geçerlidir.
Ar-Ge Portal: teknopark.sanayi.gov.tr — Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın resmi TGB yönetim sistemi. Firma kaydı, proje başvurusu ve personel yönetimi bu portal üzerinden yapılır.
KİMLER BAŞVURABİLİR?
Sermaye Şirketleri
A.Ş. veya Ltd. Şti. olarak tescil edilmiş, Ar-Ge veya yazılım faaliyeti yürütecek tüm firmalar.
Kuluçka Girişimcileri
Henüz şirketleşmemiş bireysel girişimciler, ön kuluçka programlarına başvurabilir. İş fikri doğrulandıktan sonra şirket kurulur.
Akademisyen Girişimciler
Üniversite öğretim üyeleri, 657 sayılı Kanun kapsamında belirli koşullarla TGB firmalarında Ar-Ge personeli olarak görev alabilir.
Başvuru Öncesi Hazırlık
Eksiksiz ve güçlü bir dosya, kabul şansınızı doğrudan artırır. Hakem heyetinin değerlendirme kriterlerine uygun bir proje dosyası hazırlamak kritik önemdedir.
Firma Belgeleri
- Şirket Ana Sözleşmesi (kuruluş ticaret sicil gazetesi)
- İmza sirküleri
- Vergi levhası
- Faaliyet belgesi
Proje Dokümanları
- Proje Bilgi Formu (teknopark tarafından sağlanan şablon)
- Proje tanımı: teknolojik yenilik, hedefler, mevcut durumdan farkı
- Gantt şeması (iş-zaman planı): iş paketleri, teslim tarihleri, bağımlılıklar
- Bütçe planı: personel, dış hizmet, yazılım/donanım, test giderleri (kalem kalem)
- Personel planı: her Ar-Ge personeli için özgeçmiş, en az 1 kişi zorunlu
- Teknolojik yenilik açıklaması: katma değer ve farklılaşma
Portal Yüklemeleri (Ar-Ge Portal)
- Personel kimlik fotokopileri
- Diploma fotokopileri (en az lisans)
- SGK işe giriş bildirgeleri
- Proje iş-zaman planı (Gantt şeması)
GANTT ŞEMASI İPUÇLARI
Gantt şeması, hakem değerlendirmesinde en çok dikkat edilen unsurlardan biridir. Gerçekçi olmayan zaman planı, dosyanın reddedilmesine neden olabilir.
İş paketlerini mantıksal sıraya dizin (ör: literatür tarama → tasarım → geliştirme → test → entegrasyon)
Her iş paketi için net teslim tarihi ve çıktı (deliverable) belirleyin
Gerçekçi süre tahminleri yapın — 6 aylık projeyi 2 aya sıkıştırmayın
İş paketleri arası bağımlılıkları gösterin (paralel ve seri faaliyetler)
Kilometre taşları (milestone) ekleyin: prototip, MVP, beta, final
Adım Adım Başvuru Süreci
Teknopark seçiminden yerleşime kadar toplam süre 1–3 ay arasında değişmektedir.
Teknopark Seçimi
Firmanızın faaliyet alanına, lokasyonuna ve ihtiyaçlarına uygun teknopark belirleyin. Üniversite iş birliği potansiyeli, sektör odağı, kira bedelleri ve kuluçka programları karşılaştırma kriterleridir.
Ön Başvuru
1 haftaTeknopark web sitesinden online ön başvuru formunu doldurun. Firma bilgileri, proje özeti ve iletişim bilgilerinizi girin. Bazı teknoparklarda başvuru ücreti bu aşamada ödenir.
Proje Dosyası Hazırlığı
2–4 haftaProje bilgi formu, Gantt şeması, bütçe planı, personel planı ve teknolojik yenilik açıklamasını içeren kapsamlı dosyanızı hazırlayın. Bu dosya hakem değerlendirmesine esas teşkil eder.
Hakem Değerlendirmesi
2–4 haftaNormal firmalar için 2 akademisyen + 1 sektör uzmanı, kuluçka firmaları için 1 akademisyen hakem projenizi inceler. Her hakem bağımsız olarak yazılı rapor hazırlar.
Değerlendirme Kurulu Sunumu
1 haftaHakem puanları 65/100 ve üzeri ise firma sahibi Değerlendirme Kuruluna sözlü sunum yapar. Hakem ve kurul puanlarının ortalaması alınır. Yeni firmalar için minimum 80/100 puan gereklidir.
Yönetim Kurulu Onayı
1–2 haftaDeğerlendirme Kurulunun olumlu raporu Yönetim Kuruluna sunulur. Nihai kabul veya red kararı bu aşamada verilir.
Sözleşme ve Yerleşim
1–2 haftaKabul sonrası kira sözleşmesi imzalanır, ofis tahsisi yapılır ve Ar-Ge Portal kaydı tamamlanır. Firma, 4691 sayılı Kanun kapsamındaki tüm TGB teşviklerinden yararlanmaya başlar.
HAKEM DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ
4691 Sayılı Kanun Teşvikleri
Tüm teşvikler 31 Aralık 2028 tarihine kadar geçerlidir. 7263 sayılı Kanun ile uzatılmıştır.
Gelir Vergisi İstisnası
Geçici Madde 2Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin ücretleri üzerinden hesaplanan gelir vergisi stopajı %100 muaftır. Brüt asgari ücretin 40 katına kadar olan ücretler damga vergisinden de istisnadır.
Kurumlar Vergisi İstisnası
Geçici Madde 2Bölgede yürütülen yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde edilen kazançlar kurumlar vergisinden muaftır. Yalnızca bölge içi faaliyetlerden doğan gelirler kapsama girer.
KDV İstisnası
Geçici Madde 2Bölgede üretilen ve sistem yönetimi, veri yönetimi, iş uygulamaları, sektörel, internet, mobil ve askeri komuta kontrol yazılımları KDV'den istisnadır.
SGK İşveren Payı Desteği
Madde 8Ar-Ge ve destek personelinin SGK işveren payının yarısı (%50) Hazine tarafından karşılanır. Bu destek, personel maliyetini önemli ölçüde düşürür.
Gümrük Vergisi Muafiyeti
Madde 8Ar-Ge ve tasarım projelerinde kullanılmak üzere ithal edilen eşya, gümrük vergisi ve her türlü fondan muaf tutulur. Donanım yoğun projeler için kritik avantaj.
Damga Vergisi İstisnası
Madde 8Bölge kapsamında yürütülen Ar-Ge, yenilik ve tasarım projeleri ile ilgili düzenlenen kâğıtlar ve yapılan işlemler damga vergisi ve harçtan istisna tutulur.
FON AYIRMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ (2022'den itibaren)
İstisna edilen kazancı 1.000.000 TL ve üzerinde olan mükellefler, bu tutarın %2'sini geçici hesaba aktarmak zorundadır (yıllık üst sınır: 20.000.000 TL). Bu tutar girişim sermayesi fonlarına veya kuluçka merkezlerine sermaye olarak yatırılmalıdır.
AR-GE PERSONELİ TANIMI (Madde 3)
En az lisans mezunu; yeni bilgi, ürün, süreç, yöntem ve sistem tasarımı veya oluşturulmasında görev alan kişiler.
Yazılım geliştirme faaliyetlerinde doğrudan görev alan personel.
Mühendislik, fen veya sağlık bilimleri alanında yükseköğretim mezunu ya da meslek lisesi/MYO teknik bölüm mezunu kişiler.
Yönetici, laborant, sekreter vb. Ar-Ge faaliyetlerine katılan personel. Toplam Ar-Ge personelinin %10'unu (≤15 kişi firmalarda %20) aşamaz.
Kuluçka, Maliyetler ve TÜBİTAK
KULUÇKA FİRMASI vs NORMAL FİRMA
| KULUÇKA | NORMAL | |
|---|---|---|
| Hedef Kitle | Erken aşama girişimciler, startup'lar | Kurumsal veya büyüme aşaması firmalar |
| Şirket Zorunluluğu | Bazı teknoparklarda zorunlu değil | A.Ş. veya Ltd. Şti. zorunlu |
| Hakem Sayısı | 1 akademisyen | 2 akademisyen + 1 sektör uzmanı |
| Başvuru Ücreti | ~4.800–9.000 TL | ~12.000–24.000 TL |
| Kira | İndirimli veya ücretsiz | Standart m² bazlı |
| Ek Destek | Mentorluk, iş fikri doğrulama | Standart teknopark hizmetleri |
| Süre | Genellikle 1–3 yıl sınırlı | Proje süresi boyunca |
TÜBİTAK DESTEK PROGRAMLARI
1501
Sanayi Ar-Ge Destek Programı
%75'e kadar hibe
Sanayi Ar-Ge, teknoloji geliştirme ve inovasyon projeleri. Yılda 2 çağrı dönemi.
1507
KOBİ Ar-Ge Başlangıç
%75'e kadar hibe
Ar-Ge'ye yeni başlayan KOBİ'ler için ilk projeler. 1512 ile kurulan şahıs işletmeleri de başvurabilir.
1512
Girişimcilik (BİGG)
900.000 TL + 1.350.000 TL sermaye
3 aşamalı: ön kuluçka → proje desteği (900.000 TL) → %3 hisse karşılığı 1.350.000 TL sermaye. Uygulayıcı kuruluşlar (TTO, teknopark) aracılığıyla.
ÖRNEK KİRA BEDELLERİ (2025)
* Kira bedelleri yıllık enflasyon oranına göre güncellenir. Güncel fiyatlar için ilgili teknopark ile iletişime geçin.
Sık Yapılan 10 Hata
Bu hatalardan kaçınmak, başvurunuzun kabul şansını önemli ölçüde artırır.
Ar-Ge içeriği yetersiz proje sunmak
E-ticaret sitesi, sosyal medya yönetimi, pazarlama projesi gibi rutin yazılım geliştirme faaliyetleri kabul edilmez. Proje mutlaka teknolojik veya bilimsel yenilik içermelidir.
Soyut ve ölçülemeyen hedefler
"Yapay zekâ ile dünyanın en iyi sistemini yapmak" gibi ifadeler yerine somut, ölçülebilir ve zaman sınırlı hedefler belirleyin.
Gerçekçi olmayan Gantt şeması
Çok kısa veya çok uzun süreler, iş paketleri arasında mantıksal tutarsızlık. 6 aylık projeyi 2 aya sıkıştırmak veya 3 yıla yaymak güvenilirliği düşürür.
Yanlış proje türü seçimi
"Ürün projesi" ile "siparişe dayalı Ar-Ge" farklı modeller. Faturalama zamanlamasını ve teşvikten yararlanma biçimini doğrudan etkiler.
Yetersiz teknik ekip
En az 1 nitelikli Ar-Ge personeli (lisans mezunu) zorunlu. Personelsiz veya yetersiz CV'lerle yapılan başvurular reddedilir.
Gerçekçi olmayan bütçe
Kalemler arası dengesizlik, fahiş fiyatlar veya aşırı düşük bütçe. Her harcama kalemi (personel, dış hizmet, yazılım, donanım) ayrı ayrı gerekçelendirilmeli.
Yanlış bordro/puantaj yönetimi
Teknopark dışında çalışan personeli teknopark personeli gibi göstermek kanuna aykırıdır ve denetimde ciddi cezalara yol açar.
Raporlama ihmal
3 aylık dönemsel raporlar ve yıllık ilerleme raporlarının zamanında sunulmaması, teşviklerin askıya alınmasına neden olabilir.
Fon ayırma yükümlülüğünü bilmemek
2022'den itibaren 1.000.000 TL üstü istisna kazançtan %2 fon ayırma zorunluluğu. Bu yükümlülük yerine getirilmezse cezai yaptırım uygulanır.
Destek personeli sınırını aşmak
Destek personeli, Ar-Ge personelinin %10'unu aşamaz (toplam ≤15 kişi firmalarda %20). Sınır aşıldığında fazla personel için teşvik iptal edilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ön başvurudan yerleşime kadar toplam süre genellikle 1–3 ay arasındadır. Dosya hazırlığı ve hakem süreci en uzun aşamalardır. Bazı teknoparklarda 45 gün içinde karar verilmektedir.
Başvuru/değerlendirme ücreti teknopark bazında değişir. Normal firmalar için 12.000–24.000 TL, kuluçka firmaları için 4.000–9.000 TL aralığındadır (KDV hariç). Her teknopark kendi ücret tarifesini belirler.
Evet, kuluçka (inkübatör) programları aracılığıyla. Bazı teknoparklarda ön kuluçka sürecinde şirket kurma zorunluluğu yoktur. İş fikri onaylandıktan sonra A.Ş. veya Ltd. Şti. kurulması beklenir.
Ar-Ge, yazılım geliştirme ve tasarım faaliyeti içeren projeler. Rutin yazılım geliştirme, e-ticaret, sosyal medya yönetimi gibi faaliyetler kabul edilmez. Proje mutlaka teknolojik veya bilimsel yenilik unsuru içermelidir.
4691 sayılı Kanun kapsamındaki teşvikler (gelir vergisi, kurumlar vergisi, KDV, SGK, damga vergisi) 31 Aralık 2028 tarihine kadar geçerlidir. Bu süre daha önce birden fazla kez uzatılmıştır.
Evet, ancak sınırlıdır. Pandemi sonrası düzenlemeyle Ar-Ge personelinin toplam çalışma süresinin %20'sine kadar TGB dışında (uzaktan) çalışması teşvik kapsamında kabul edilmektedir.
Faaliyet alanınıza yakın üniversite iş birliği, sektör odağı, kira bedeli, kuluçka programı ve lokasyon kritik faktörlerdir. İstanbul teknoparklarında kira yüksek ama ekosistem güçlü; Anadolu teknoparkları daha uygun fiyatlı ve teşvikler aynıdır.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın teknopark.sanayi.gov.tr adresindeki resmi TGB yönetim sistemidir. Teknopark tarafından kabul edildikten sonra firma portal'a tanımlanır. Proje bilgileri, personel kayıtları ve raporlamalar bu portal üzerinden yapılır.
Evet, firmanın TGB dışında ofisi veya şubesi olabilir. Ancak teşvikler yalnızca TGB içinde yürütülen Ar-Ge faaliyetleri ve burada çalışan personel için geçerlidir. TGB dışı gelirler teşvik kapsamına girmez.
Evet. Türkiye'de tescil edilmiş yabancı sermayeli şirketler (A.Ş. veya Ltd.) TGB'lere başvurabilir ve tüm teşviklerden eşit koşullarda yararlanabilir. Bazı büyük teknoparklarda uluslararası firmalar aktif olarak faaliyet göstermektedir.
Hangi Teknopark Size Uygun?
Türkiye'deki 114 teknopark hakkında detaylı bilgi, istatistik ve karşılaştırma.