İÇİNDEKİLER
Teknoloji Geliştirme Bölgesi (TGB)
Teknoloji Geliştirme Bölgeleri (TGB), 4691 sayılı Kanun kapsamında kurulan, üniversite-sanayi iş birliğini güçlendirmek ve teknoloji tabanlı üretimi teşvik etmek amacıyla oluşturulmuş özel bölgelerdir. Her TGB, bir üniversite veya araştırma merkezinin yakınında konumlanır ve bu kuruluşlarla organik iş birliği içindedir.
TGB'lerde faaliyet gösteren firmalar; gelir vergisi, kurumlar vergisi, KDV, SGK işveren payı, damga vergisi ve gümrük vergisi gibi kapsamlı teşviklerden 31 Aralık 2028'e kadar yararlanabilmektedir. Bu teşvikler, özellikle yazılım geliştirme, Ar-Ge ve tasarım faaliyetleri için geçerlidir. Bir yazılım firması için yıllık tasarruf, personel başına onbinlerce lira düzeyindedir.
Ar-Ge Portal: teknopark.sanayi.gov.tr — Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın resmi TGB yönetim sistemi. Firma kaydı, proje başvurusu, personel yönetimi ve dönemsel raporlama bu portal üzerinden yapılır.
TÜRKİYE TGB İSTATİSTİKLERİ (2025)
113
Toplam TGB
95'i aktif, 18'i yapım aşamasında
12.400+
Firma Sayısı
Aktif teknopark firmalarının toplamı (2025)
111.000+
Ar-Ge Personeli
TGB'lerde çalışan Ar-Ge personeli (toplam 127K+)
55.000+
Proje
43K tamamlanan + 12K devam eden Ar-Ge projesi
4.300+
Patent/Başvuru
1.361 tescil + 2.968 bekleyen başvuru
$14,6 Milyar
İhracat
TGB'lerden gerçekleştirilen kümülatif ihracat
TARİHÇE — KANUN VE TEŞVİK EVRİMİ
4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu yürürlüğe girdi
İlk TGB'ler faaliyete geçti: ODTÜ Teknokent, İTÜ ARI Teknokent, Bilkent Cyberpark
Teşvik süresi ilk kez uzatıldı (2023'e kadar)
6676 sayılı Kanun ile tasarım faaliyetleri kısmen kapsama alındı
7263 sayılı Kanun ile teşvikler 31 Aralık 2028'e kadar uzatıldı. Fon ayırma yükümlülüğü getirildi
Fon ayırma yükümlülüğü yürürlüğe girdi (istisna kazancın %2'si)
Minimum kurumlar vergisi (%10) uygulaması başladı. Tasarım faaliyetleri tam kapsamda
114 TGB, 95+ aktif. Yazılım ihracatı 10 milyar doları aştı
KANUNİ ÇERÇEVE
Ana TGB kanunu. Bölge tanımı, teşvikler, yönetim, denetim kuralları
Ar-Ge Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun. TGB dışı Ar-Ge merkezleri için. Bazı firmalar iki kanundan birini tercih edebilir
2021 değişiklikleri: teşvik süresini 2028'e uzatma, fon ayırma yükümlülüğü, uzaktan çalışma düzenlemesi
4691 Uygulama Yönetmeliği: detaylı başvuru, personel, proje, denetim kuralları
KİMLER BAŞVURABİLİR?
Sermaye Şirketleri
A.Ş. veya Ltd. Şti. olarak tescil edilmiş, Ar-Ge veya yazılım faaliyeti yürütecek tüm firmalar. Şirketin faaliyet konusu yazılım, mühendislik veya Ar-Ge ile ilişkili olmalıdır.
Kuluçka Girişimcileri
Henüz şirketleşmemiş bireysel girişimciler, ön kuluçka programlarına başvurabilir. İş fikri doğrulandıktan sonra şirket kurulur. Genellikle 1–3 yıl sınırlı, indirimli kira veya ücretsiz ofis imkânı.
Akademisyen Girişimciler
Üniversite öğretim üyeleri, 657 sayılı Kanun kapsamında belirli koşullarla TGB firmalarında Ar-Ge personeli olarak görev alabilir. Döner sermaye üzerinden ücret alırlar.
Yabancı Sermayeli Şirketler
Türkiye'de tescil edilmiş yabancı sermayeli A.Ş. veya Ltd. Şti. tüm TGB teşviklerinden eşit koşullarda yararlanabilir. SAP, Microsoft, Huawei gibi firmalar aktif olarak teknoparklarda faaliyet göstermektedir.
Başvuru Öncesi Hazırlık
Eksiksiz ve güçlü bir dosya, kabul şansınızı doğrudan artırır. Hakem heyetinin değerlendirme kriterlerine uygun bir proje dosyası hazırlamak kritik önemdedir.
Firma Belgeleri
- Şirket Ana Sözleşmesi (kuruluş ticaret sicil gazetesi)
- İmza sirküleri (noter onaylı, son 6 ay içinde düzenlenmiş)
- Vergi levhası (güncel)
- Faaliyet belgesi (ticaret odası veya sanayi odasından)
- Son 3 yıllık bilanço ve gelir tablosu (yeni firma ise kuruluş bilançosu)
- SGK işyeri sicil numarası
- Ortaklık yapısı beyanı (gerçek faydalanıcı bilgisi)
Proje Dokümanları
- Proje Bilgi Formu (teknopark tarafından sağlanan şablon — her teknopark farklı format kullanabilir)
- Proje tanımı: mevcut durum analizi, problemin tanımı, önerilen çözüm, teknolojik yenilik unsuru
- Gantt şeması (iş-zaman planı): iş paketleri, teslim tarihleri, bağımlılıklar, kilometre taşları
- Bütçe planı: personel gideri, dış hizmet alımı, yazılım/donanım, seyahat, test/analiz giderleri (kalem kalem)
- Personel planı: her Ar-Ge personeli için detaylı özgeçmiş, en az 1 nitelikli personel zorunlu
- Teknolojik yenilik açıklaması: projenin mevcut çözümlerden farkı, katma değeri, patent/literatür taraması
- Ticarileşme planı: hedef pazar, gelir modeli, rekabet analizi (hakem değerlendirmesinde puan getirir)
- Risk analizi: teknik riskler, pazar riskleri ve risk azaltma stratejileri
Portal Yüklemeleri (Ar-Ge Portal — kabul sonrası)
- Personel kimlik fotokopileri (ön-arka yüz)
- Diploma fotokopileri (en az lisans — noter onaylı veya e-Devlet çıktısı)
- SGK işe giriş bildirgeleri
- Proje iş-zaman planı (Gantt şeması — PDF veya Excel)
- Proje bütçe tablosu (kalem bazlı)
- Personel özgeçmişleri (her kişi için ayrı)
ÖRNEK PROJE ÖZETİ (ŞABLON)
Proje Adı: Doğal Dil İşleme Tabanlı Akıllı Müşteri Hizmetleri Platformu Mevcut Durum: Mevcut chatbot çözümleri kural tabanlı çalışmakta, Türkçe dil yapısına uyum gösterememekte ve bağlam takibi yapamamaktadır. Sektörde müşteri memnuniyeti oranı %40'ın altındadır. Önerilen Çözüm: Transformer mimarisi tabanlı, Türkçe'ye özel fine-tune edilmiş bir NLP motoru geliştirerek çok turlu diyalog takibi, duygu analizi ve otomatik ticket yönlendirme yapabilen bir platform oluşturulacaktır. Teknolojik Yenilik: (1) Türkçe morfolojik yapıya özel tokenizasyon, (2) çok turlu bağlam hafızası, (3) gerçek zamanlı duygu analizi entegrasyonu. Bu 3 unsur mevcut çözümlerde bir arada bulunmamaktadır. Süre: 12 ay (6 iş paketi, 2 milestone) Ekip: 4 Ar-Ge personeli (1 NLP araştırmacı, 2 yazılımcı, 1 test mühendisi) Bütçe: 2.800.000 TL
* Bu örnek şablondur. Gerçek başvuruda projenize özel detayları ekleyin. Hakemler "teknolojik yenilik" bölümüne özellikle dikkat eder.
GANTT ŞEMASI ÖRNEĞİ (6 AYLIK PROJE)
| İŞ PAKETİ | Ay 1 | Ay 2 | Ay 3 | Ay 4 | Ay 5 | Ay 6 | ÇIKTI |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| İP-1: Literatür Tarama & Analiz | Analiz Raporu | ||||||
| İP-2: Sistem Tasarımı | Mimari Doküman | ||||||
| İP-3: Çekirdek Geliştirme | MVP / Prototip | ||||||
| İP-4: Test & Doğrulama | Test Raporu | ||||||
| İP-5: Entegrasyon & Optimizasyon | Final Sürüm | ||||||
| Milestone: Beta Çıkışı | ★ Milestone |
GANTT ŞEMASI İPUÇLARI
İş paketlerini mantıksal sıraya dizin (ör: literatür tarama → tasarım → geliştirme → test → entegrasyon)
Her iş paketi için net teslim tarihi ve çıktı (deliverable) belirleyin — "araştırma yapılacak" yetmez, "Analiz Raporu v1" gibi somut çıktı olmalı
Gerçekçi süre tahminleri yapın — 12 aylık projeyi 3 aya sıkıştırmayın, hakemler bunu fark eder
İş paketleri arası bağımlılıkları gösterin (paralel ve seri faaliyetler)
Kilometre taşları (milestone) ekleyin: prototip, MVP, beta, final — hakemler bunları arar
Personel atamasını gösterin: hangi iş paketinde kim, kaç saat çalışacak
Buffer (tampon süre) bırakın: beklenmedik gecikmeler için her iş paketine %10-20 ek süre ekleyin
BÜTÇE KALEMLERİ VE DAĞILIM REHBERİ
En büyük kalem. Brüt maaş + SGK işveren payı. Her personelin aylık brüt ücreti ve projeye ayrılan süresi belirtilir.
Piyasa ortalamalarına uygun maaşlar yazın. Fahiş yüksek veya düşük ücretler hakem tarafından sorgulanır.
Danışmanlık, test hizmeti, sertifikasyon, bulut altyapı. Kapsam ve gerekçe detaylandırılmalı.
Dış hizmet, personel giderinin %50'sini aşmamalıdır (genel kural). Aşarsa gerekçe güçlü olmalı.
Lisans, sunucu, geliştirme aracı, test cihazı. Her kalem marka/model ve birim fiyat ile belirtilir.
Açık kaynak alternatif varken pahalı lisans almak sorgulanabilir. Gerekçelendirin.
Konferans, müşteri ziyareti, test sahası. Yer, tarih ve amaç belirtilmeli.
Yurt dışı seyahat varsa konferans davet mektubu veya müşteri toplantı onayı eklenmeli.
Laboratuvar testi, performans analizi, güvenlik testi, kullanıcı testi.
Test giderleri projenin kalitesini gösterir — hakem pozitif değerlendirir.
Kırtasiye, iletişim, sigorta gibi doğrudan atanması güç giderler.
Toplam bütçenin %5'ini aşmamalıdır.
Lean Canvas, Organizasyon Şeması ve Gantt
Teknopark başvurusunda görsel şemalar istenir. Aşağıda her biri için hazır şablon, örnek ve ipuçları yer almaktadır. Bu şemaları kendi projenize uyarlayarak başvuru dosyanıza ekleyebilirsiniz.
LEAN CANVAS ŞEMASI
LEAN CANVAS — TEKNOPARK BAŞVURU ŞABLONU
Ash Maurya'nın Lean Canvas modeli — Teknopark proje başvurusu için uyarlanmış
1. PROBLEM
En önemli 3 problem:
• Mevcut çözümler Türkçe NLP'de %60 altı doğruluk
• Chatbot'lar bağlam takibi yapamıyor
• Manuel müşteri hizmeti maliyeti yüksek
4. ÇÖZÜM
Her problem için çözüm:
• Türkçe'ye özel fine-tune NLP motoru
• Çok turlu diyalog hafızası
• Otomatik ticket yönlendirme
8. ANAHTARMETRİKLER
• Müşteri memnuniyet skoru (CSAT)
• İlk yanıt süresi (FRT)
• Çözüm oranı (%)
• Aylık aktif kullanıcı (MAU)
3. BENZERSİZ DEĞER ÖNERİSİ
Tek cümle:
"Türkçe'ye özel NLP motoru ile %85+ doğrulukta, bağlam takipli müşteri hizmeti otomasyonu"
Yüksek düzey konsept:
"Müşteri hizmetleri için Türkçe GPT"
9. HAKSIZREKABETAVANTAJI
Kolayca kopyalanamayan unsur:
• 500K+ Türkçe diyalog veri seti
• Türkçe morfolojiye özel tokenizer
• Sektör know-how (3 yıl)
5. KANALLAR
Müşteriye ulaşma yolları:
• SaaS platformu (doğrudan satış)
• Sistem entegratörleri (kanal)
• İçerik pazarlama + SEO
• Sektörel konferanslar
2. MÜŞTERİ SEGMENTİ
Erken benimseyen:
• E-ticaret firmaları (100K+ müşteri)
Hedef segment:
• Finans, telekomünikasyon, perakende
• Aylık 10K+ müşteri etkileşimi
7. MALİYET YAPISI
• Personel: %70 (4 Ar-Ge + 1 destek)
• Bulut altyapı: %15 (GPU, sunucu)
• Veri etiketleme: %10
• Diğer: %5
6. GELİR AKIŞLARI
• SaaS abonelik: 5.000–50.000 TL/ay
• Kurulum/entegrasyon: tek seferlik
• Premium destek: aylık ek ücret
Hedef: 12. ayda 500K TL MRR
LEAN CANVAS HAZIRLAMA İPUÇLARI
Lean Canvas'ı 1 sayfada tutun — hakemler uzun dokümanları okumaz
Her kutucukta 3-5 madde yeterli. Kısa, somut ve ölçülebilir ifadeler kullanın
Değer önerisi en kritik kutucuk — projenizin 1 cümlelik özeti burada olmalı
Maliyet yapısı bütçe planınızla tutarlı olmalı — tutarsızlık güvenilirliği düşürür
Müşteri segmenti somut olmalı: "herkes" yazmayın, niş pazar belirleyin
Haksız rekabet avantajı en zor kutucuk — patent, özgün veri, akademik iş birliği gibi unsurlar yazın
KUTUCUK BAZINDA HAKEM BEKLENTİLERİ
Hakem burada gerçek bir problemin var olduğunu görmek ister. Sektör verileriyle destekleyin.
Teknolojik yenilik burada ortaya çıkar. Mevcut çözümlerden farkınızı net yazın.
Somut, ölçülebilir KPI'lar. Hakem projenin başarısını neyle ölçeceğinizi görmek ister.
Projenizin 1 cümlelik özeti. Hakem bunu okuyunca projeyi anlamalı.
Patent, özgün veri seti, akademik iş birliği gibi korunaklı unsurlar.
Ticarileşme planınızın somut yansıması.
Pazar büyüklüğünü rakamla verin. TAM/SAM/SOM analizi yapın.
Bütçe planınızla uyumlu olmalı. Tutarsızlık hakem tarafından fark edilir.
Gelir modeli net olmalı. İlk yıl gelir tahmini + 3 yıllık projeksiyon.
ORGANİZASYON ŞEMASI
ORGANİZASYON ŞEMASI — ÖRNEK AR-GE EKİBİ (8 KİŞİ)
Teknopark başvurusunda istenen organizasyon şeması formatı
YÖNETİCİ
Ahmet Yılmaz
Genel Müdür / Proje Sahibi
AR-GE
Dr. Elif Demir
Ar-Ge Müdürü / Proje Yöneticisi
DESTEK (%10)
Ayşe Koç
Ofis & Proje Asistanı
AR-GE
Can Arslan
Kıdemli Yazılımcı (Backend)
AR-GE
Murat Öztürk
Kıdemli Yazılımcı (AI/ML)
AR-GE
Emre Çelik
Test Mühendisi
AR-GE
Zeynep Kaya
Yazılımcı (Backend)
AR-GE
Selin Yıldız
Yazılımcı (Frontend)
ORGANİZASYON ŞEMASI İPUÇLARI
Hiyerarşiyi net gösterin: kim kime bağlı, sorumluluk alanları ne
Her personelin tam adı, unvanı ve personel tipini belirtin (araştırmacı/yazılımcı/teknisyen/destek)
Destek personelini ayrı renk/kategori ile gösterin — %10 sınırı dahilinde olduğunuz anlaşılsın
Proje yöneticisini mutlaka belirtin — hakemler projenin kim tarafından yönetileceğini görmek ister
Yarı zamanlı veya danışman personeli ayrı işaretleyin
Eğitim bilgilerini (lisans/yüksek lisans/doktora) belirtmek hakem değerlendirmesinde puan getirir
GANTT ŞEMASI (12 AYLIK PROJE)
GANTT ŞEMASI — 12 AYLIK AR-GE PROJESİ ÖRNEĞİ
6 iş paketi, 4 milestone — Teknopark başvurusu için hazırlanmış örnek
| İŞ PAKETİ | Ay 1 | Ay 2 | Ay 3 | Ay 4 | Ay 5 | Ay 6 | Ay 7 | Ay 8 | Ay 9 | Ay 10 | Ay 11 | Ay 12 | ÇIKTI |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| İP1: Gereksinim Analizi ve Kavramsal Tasarım | Analiz Raporu | ||||||||||||
| İP2: Altyapı ve Temel Backend Geliştirme | ★ Prototip | API v1 | |||||||||||
| İP3: Yapay Zeka ve Prediktif Model | ★ MVP | ML Model v1 | |||||||||||
| İP4: Analitik ve Modül Entegrasyonları | ★ MVP | Entegre Sistem | |||||||||||
| İP5: Test, Optimizasyon ve Doğrulama | ★ Beta | Test Raporu | |||||||||||
| İP6: Yayına Alma ve Ticarileştirme | ★ Final | Final Sürüm |
Ar-Ge Portal — Her Alan Detaylı Açıklama
Teknopark başvurusunda Ar-Ge Portal üzerinden doldurulan form 3 ana panelden oluşur: Firma Bilgileri, Kilit Personel ve Proje Bilgileri. Her alanın ne istediğini ve nasıl doldurulacağını aşağıda detaylıca açıklıyoruz.
SOL PANEL
Firma Bilgileri
10 bölüm
ORTA PANEL
Kilit Personel
Personel listesi + belgeler
SAĞ PANEL
Proje Bilgileri
16 bölüm
PANEL 1 — FİRMA BİLGİLERİ (10 BÖLÜM)
Temel Bilgileri
Firma unvanı, vergi no, ticaret sicil no, kuruluş tarihi, faaliyet konusu (NACE kodu), adres, telefon, e-posta, web sitesi.
Faaliyet konusu yazılım, mühendislik veya Ar-Ge ile ilişkili olmalıdır. NACE kodunuz 62.01 (yazılım) veya 72.19 (Ar-Ge) gibi kodlardan biri olmalıdır.
Yetkili Bilgileri
Firma sahibi veya genel müdürün TC kimlik no, iletişim bilgileri, imza yetkisi durumu. Birden fazla yetkili tanımlanabilir.
İmza sirküleri ile uyumlu olmalıdır. Başvuru formunu imzalayacak kişi burada tanımlı olmalı.
Ortaklara Ait Bilgiler
Tüm ortakların TC/vergi kimlik no, hisse oranı, diğer şirketlerdeki ortaklık bilgileri. Gerçek faydalanıcı beyanı.
Yabancı ortaklık varsa pasaport bilgileri ve Türkiye'deki yasal temsilci bilgisi de gerekir.
Geliştirilen ve Devam Eden Ar-Ge Projeleri
Firmanın daha önce yaptığı veya halen yürüttüğü Ar-Ge projeleri listesi. Proje adı, süresi, bütçesi, durumu (tamamlandı/devam ediyor), destekleyici kuruluş (varsa TÜBİTAK, KOSGEB vb.).
Daha önce Ar-Ge deneyimi olması hakem değerlendirmesinde puan getirir. Henüz yoksa ilk başvuru olduğunu belirtin — kuluçka programları bu durumu normal karşılar.
Makine Teçhizat Bilgileri
Firmanın sahip olduğu veya proje kapsamında kullanacağı donanım, test ekipmanı, sunucu ve yazılım araçları listesi.
Yazılım firmaları için bilgisayar, sunucu ve geliştirme araçları yeterlidir. Donanım Ar-Ge yapacaksanız laboratuvar ekipmanlarını da listeleyin.
Yazılım Bilgileri
Firmada kullanılan ve geliştirilen yazılımlar. Lisanslı yazılımlar (IDE, veritabanı, bulut hizmeti) ve açık kaynak araçlar.
Lisanslı yazılımların fatura veya abonelik belgesi istenebilir. Korsan yazılım kullanımı denetimde ciddi sonuçlar doğurur.
Standart, Lisans ve Sertifikalar
ISO belgeleri, sektörel sertifikalar (PCI-DSS, SOC2, KVKK uyum belgesi vb.), yazılım lisansları.
Henüz sertifikanız yoksa proje kapsamında alınması planlanan sertifikaları belirtin. ISO 27001 planı hakem tarafından olumlu değerlendirilir.
Başvuru İçin Gerekli Firma Belgeleri
Şirket ana sözleşmesi, imza sirküleri, vergi levhası, faaliyet belgesi, son 3 yıl bilanço/gelir tablosu, SGK işyeri sicil belgesi.
Tüm belgeler güncel olmalıdır (son 6 ay). İmza sirküleri noter onaylı olmalı. Yeni kurulan firmalar kuruluş bilançosu sunar.
GEREKLİ BELGELER:
Fikri Sınai Mülkiyet Hakları Bilgileri
Mevcut patent, faydalı model, endüstriyel tasarım, marka tescili bilgileri. Başvuru yapılmış ancak henüz tescil edilmemiş haklar da dahil.
Fikri mülkiyet hakları olan firmalar hakem değerlendirmesinde önemli avantaj sağlar. Henüz yoksa proje kapsamında yapılacak patent başvuru planı belirtin.
Kullanılan Alan Bilgileri
Teknopark'ta talep edilen ofis büyüklüğü (m²), çalışan sayısı planı, özel altyapı gereksinimleri (laboratuvar, sunucu odası vb.).
Gerçekçi alan talebi yapın — 5 kişi için 200m² talep etmek sorgulanır. Kişi başı 8-12m² standart kabul edilir.
PANEL 2 — KİLİT PERSONEL BİLGİLERİ
Kilit Personel Listesi
Projede görev alacak tüm Ar-Ge personelinin adı, soyadı, firmadaki görevi/unvanı, eğitim durumu ve projeye ayrılacağı süre.
En az 1 tam zamanlı Ar-Ge personeli (lisans mezunu) zorunludur. Proje yöneticisi mutlaka belirtilmeli.
Her Personel İçin Gerekenler
TC kimlik no, diploma bilgisi (üniversite/bölüm/yıl), SGK işe giriş tarihi, daha önceki Ar-Ge deneyimi, yayın/patent bilgisi.
CV'ler detaylı ve güncel olmalı. Yüksek lisans/doktora ve patent bilgisi hakem puanını artırır.
Personel Yüklenmesi Gereken Belgeler
Diploma fotokopisi (noter onaylı veya e-Devlet), kimlik fotokopisi (ön-arka), SGK işe giriş bildirgesi, özgeçmiş (CV).
e-Devlet'ten alınan diploma doğrulama belgesi artık çoğu teknopark tarafından kabul edilmektedir — noter masrafından kurtarır.
PANEL 3 — PROJE BİLGİLERİ (16 BÖLÜM)
Proje Kategorisi
Proje türü seçimi: Yazılım, Ar-Ge, Tasarım veya Karma. Proje türü teşvik kapsamını belirler (KDV istisnası yalnızca yazılım ürünlerinde).
Yanlış kategori seçimi denetimde sorun yaratır. Sipariş projesi ile ürün projesini karıştırmayın.
Proje Hedefleri
SMART hedefler: Spesifik, Ölçülebilir, Ulaşılabilir, İlgili, Zamanlı. Her hedef için başarı kriteri ve ölçüm yöntemi.
"En iyi sistemi yapmak" değil, "%85 doğruluk oranına ulaşmak" gibi somut hedefler yazın.
Proje Nitelikleri
Teknolojik yenilik unsuru: mevcut çözümlerden farkı, kullanılan yeni yöntemler/algoritmalar, bilimsel temel.
Bu bölüm hakem değerlendirmesinde en yüksek puanı taşır. Literatür referansları ve patent araması sonuçları ekleyin.
Ar-Ge Aşaması
Projenin hangi TRL (Technology Readiness Level) seviyesinde olduğu: fikir → kavram → prototip → doğrulama → ürün.
Mevcut aşamayı ve hedeflenen aşamayı belirtin. Örneğin: TRL 3'ten TRL 7'ye çıkarmak.
Proje Bütçesi
Kalem bazlı bütçe tablosu: personel gideri, dış hizmet, yazılım/donanım, seyahat, test/analiz, genel gider. Her kalem aylık ve toplam olarak.
Personel gideri %60-75 olmalı. Fahiş fiyatlar veya tutarsız kalemler hakemde güven düşürür.
Proje Detayı
Detaylı proje açıklaması: problem tanımı, önerilen çözüm, metodoloji, kullanılacak teknolojiler, beklenen çıktılar.
3-5 sayfa arası olmalı. Teknik derinlik gösterin ama anlaşılır yazın — hakemler farklı uzmanlık alanlarından olabilir.
Proje Ekibi
Her personelin projede hangi iş paketinde, kaç saat/ay çalışacağı. Zaman paylaşımı yüzdesi.
Bir personel birden fazla projede görevlendirilebilir — toplam %100'ü aşmamalıdır.
AR-GE Destekleri
Projede kullanılacak veya başvurulacak diğer Ar-Ge destekleri: TÜBİTAK, KOSGEB, AB hibeleri.
Kombine destek planı hakem tarafından olumlu değerlendirilir — firma ciddi ve planlı görünür.
Üretilen Ürünlere/Analara Katkının Dış Güçler
Projenin dış paydaşlara (üniversite, müşteri, tedarikçi) katkısı ve dış iş birlikleri.
Üniversite iş birliği planı (ortak araştırma, stajyer, danışmanlık) hakem puanını artırır.
Ticarileştirme / Yatırım Satış Hedefleri
Projenin ticari çıktıları: hedef pazar, gelir tahmini, ilk müşteri adayları, fiyatlandırma stratejisi.
Pazar büyüklüğünü veriyle destekleyin (TAM/SAM/SOM). İlk 12-36 ay gelir projeksiyonu yapın.
Proje Kapsamında Alınacak Test/Ekipman
Satın alınacak veya kiralanacak donanım, yazılım lisansları, test hizmetleri.
Her kalem için gerekçe yazın. Alternatif seçenekleri neden tercih etmediğinizi açıklayın.
Projenin Ekonomik Değeri
Projenin 5 yıllık ekonomik etki analizi: gelir, istihdam, ihracat potansiyeli, vergi katkısı.
Rakamlarla destekleyin. "Yüksek potansiyel" değil, "3 yılda 10M TL gelir, 15 kişi istihdam" yazın.
Projenin Çevreye Etkileri
Projenin çevresel etki değerlendirmesi: enerji tasarrufu, karbon ayak izi azaltma, sürdürülebilirlik katkısı.
Yazılım projelerinde bile enerji verimliliği veya kağıt tasarrufu gibi dolaylı etkileri belirtin.
Proje Alınacak Dış Hizmetler
Dışarıdan alınacak hizmetler: danışmanlık, test, sertifikasyon, bulut altyapı, veri etiketleme.
Her dış hizmet için neden firma içinde yapılamadığını açıklayın. 3 teklif alarak fiyat karşılaştırması sunun.
Projenin Çıktıları
Somut proje çıktıları: yazılım ürünü, API, prototip, patent başvurusu, bilimsel yayın, ticari ürün.
Her iş paketi için en az 1 somut çıktı (deliverable) tanımlayın. Çıktılar Gantt şemasıyla uyumlu olmalı.
Başvuru İçin Gerekli Proje Belgeleri
Gantt şeması, Lean Canvas, organizasyon şeması, bütçe tablosu, personel CV'leri, referans mektupları.
Tüm belgeleri PDF formatında, teknopark şablonuna uygun hazırlayın. Eksik belge başvuruyu geciktirir.
BAŞVURU KONTROL LİSTESİ
Başvuru dosyanızı göndermeden önce aşağıdaki tüm maddeleri kontrol edin:
Firma BELGELERİ
Personel BELGELERİ
Proje BELGELERİ
Ek (varsa) BELGELERİ
Adım Adım Başvuru Süreci
Teknopark seçiminden yerleşime kadar toplam süre 1–3 ay arasında değişmektedir. Her adımın detayları, süreleri ve dikkat edilecek noktalar aşağıda yer almaktadır.
Teknopark Seçimi
Firmanızın faaliyet alanına, lokasyonuna ve ihtiyaçlarına uygun teknopark belirleyin.
- •Üniversite iş birliği potansiyeli: ihtiyacınız olan akademik disiplinde güçlü bir üniversite var mı?
- •Sektör odağı: bazı teknoparklarda savunma, sağlık, fintech gibi sektör kümeleri oluşmuştur
- •Kira bedelleri: İstanbul teknoparklarında 6-15 EUR/m², Anadolu'da 2-5 EUR/m²
- •Kuluçka programı: erken aşama girişimseniz kuluçka imkânı kritik
- •Ulaşım ve altyapı: fiber internet, yedekli enerji, toplantı odaları, yemek hizmeti
- •Teknopark doluluğu: bazı popüler teknoparklarda bekleme listesi olabilir (3-6 ay)
Ön Başvuru
1 haftaTeknopark web sitesinden veya e-posta ile ön başvuru yapın.
- •Online ön başvuru formu: firma bilgileri, proje özeti (1-2 paragraf), iletişim bilgileri
- •Bazı teknoparklarda ön mülakat: teknopark yönetimi ile tanışma toplantısı (30-45 dk)
- •Başvuru ücreti: bazı teknoparklarda bu aşamada, bazılarında hakem öncesinde alınır
- •Ön başvuru onaylandığında size proje dosyası şablonu ve başvuru takvimi iletilir
- •Red durumunda genellikle neden belirtilir — projenizi revize edip tekrar başvurabilirsiniz
Proje Dosyası Hazırlığı
2–4 haftaKapsamlı proje dosyanızı teknopark şablonuna uygun olarak hazırlayın.
- •Teknopark tarafından sağlanan Proje Bilgi Formu'nu eksiksiz doldurun
- •Gantt şeması: iş paketleri, süreleri, bağımlılıkları ve çıktıları ile birlikte
- •Bütçe planı: personel, dış hizmet, yazılım/donanım, seyahat, test — kalem kalem gerekçeli
- •Personel planı: her Ar-Ge personelinin CV'si, diploma bilgisi ve projede rolü
- •Teknolojik yenilik açıklaması: mevcut çözümlerden farkı, patent/literatür taraması referansları
- •Ticarileşme planı: hedef pazar büyüklüğü, gelir modeli, ilk müşteri adayları
- •İPUCU: Dosyayı göndermeden önce teknopark iletişim kişisinden informal görüş alın — zayıf noktaları önceden öğrenirsiniz
Hakem Değerlendirmesi
2–4 haftaBağımsız hakemler proje dosyanızı inceler ve puanlar.
- •Normal firma: 2 akademisyen + 1 sektör uzmanı = 3 hakem
- •Kuluçka firma: 1 akademisyen hakem (daha hafif süreç)
- •Her hakem bağımsız olarak yazılı rapor ve puan verir (100 üzerinden)
- •Değerlendirme kriterleri: teknolojik yenilik, fizibilite, ticarileşme, ekip yetkinliği
- •Minimum geçme puanı: 65/100 (hakem puanı ortalaması)
- •65 altında alan projeler reddedilir — revize edilip 3-6 ay sonra tekrar başvurulabilir
- •Hakemler projenize soru sorabilir: yazılı yanıt veya ek doküman isteyebilirler
Değerlendirme Kurulu Sunumu
1 haftaFirma sahibi veya proje yöneticisi, Değerlendirme Kuruluna sözlü sunum yapar.
- •Sunum süresi: genellikle 15-20 dakika + 10-15 dakika soru-cevap
- •Kurul üyeleri: teknopark yönetimi + akademisyen temsilciler + sektör temsilcileri
- •Hakem raporları kurul üyelerine önceden iletilmiştir — zayıf noktalara hazırlıklı olun
- •Kurul kendi puanını verir, hakem puanı ile ortalaması alınır
- •Yeni firmalar için minimum toplam puan: 80/100
- •Mevcut firmalar için ek proje başvurularında minimum: 65/100
Yönetim Kurulu Onayı
1–2 haftaDeğerlendirme Kurulunun raporu Yönetim Kuruluna sunulur.
- •Değerlendirme Kurulu olumlu rapor verdiyse Yönetim Kurulu genellikle onaylar
- •Yönetim Kurulu toplantıları aylık veya çeyreklik olabilir — zamanlama önemli
- •Onay yazısı resmi olarak firmaya bildirilir
- •Red durumunda genellikle detaylı gerekçe belirtilir
- •Yönetim Kurulu ek koşul koyabilir: belirli sürede personel tamamlama, ek belge sunma vb.
Sözleşme ve Yerleşim
1–2 haftaKabul sonrası kira sözleşmesi, ofis tahsisi ve portal kaydı.
- •Kira sözleşmesi imzalanır: süre, m², aylık bedel, depozito
- •Ofis tahsisi: mobilyalı veya boş — teknopark seçeneğine göre
- •Ar-Ge Portal kaydı: teknopark yönetimi firma tanımlamasını yapar
- •Portal üzerinden: firma bilgileri, proje kaydı, personel kaydı tamamlanır
- •İlk personel SGK bildirimi yapılır ve portal'a yüklenir
- •TEŞVİKLER, portal kaydının tamamlandığı tarihten itibaren başlar — geriye dönük uygulanmaz
- •Firma artık 4691 kapsamındaki tüm TGB teşviklerinden yararlanmaya başlar
HAKEM DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ VE PUAN DAĞILIMI
Ar-Ge ve Yenilik İçeriği
Projenin teknolojik veya bilimsel yenilik düzeyi. Mevcut çözümlerden somut farkı.
Teknolojik Fizibilite
Önerilen çözümün teknik olarak uygulanabilirliği. Metodoloji ve araçların uygunluğu.
Ticarileşme Potansiyeli
Pazar büyüklüğü, gelir modeli, rekabet analizi. Ürünün satılabilirliği.
Ekip Yetkinliği
Ar-Ge ekibinin eğitim, deneyim ve alan uzmanlığı. CV'ler dikkatlice incelenir.
Üniversite İş Birliği Potansiyeli
Üniversite ile ortak çalışma planı. Akademisyen danışmanlığı, stajyer alımı.
Proje Planı Kalitesi
Gantt şemasının gerçekçiliği, bütçe kalemlerinin tutarlılığı, risk analizi.
Ürün Kalitesi / Standart Yükseltme
Sektörel standartlara katkısı. Kalite sertifikasyonu planı (ISO, CE vb.).
Maliyet Düşürme Potansiyeli
Üretim veya hizmet maliyetlerini düşürme kapasitesi.
DEĞERLENDİRME KURULU SUNUM İPUÇLARI
İlk 3 dakikada sorunu ve çözümü net açıklayın — hakemler projeyi bilir ama kurul üyeleri detayı bilmeyebilir
Demo veya prototip gösterin — çalışan bir şey her zaman sözlerden daha ikna edicidir
Rakam verin: "büyük pazar" değil "2,3 milyar TL pazar, %15 CAGR, ilk yıl 500K gelir hedefi" deyin
Hakem raporunda belirtilen zayıf noktaları proaktif olarak adresleyin — soruyu beklemeden açıklayın
Ekip yetkinliğini vurgulayın: "10 yıl NLP deneyimi, 3 patent" gibi somut ifadeler kullanın
Soru-cevap bölümünde bilmediğiniz bir soru gelirse "araştıracağım" deyin, uydurma yanıt vermeyin
Süreyi aşmayın — 15 dakikada bitiremezseniz organizasyon beceriniz sorgulanır
EN YAYGIN RED SEBEPLERİ
Ar-Ge içeriği yetersiz
En yaygın red sebebi. E-ticaret, CRM özelleştirme, WordPress site yapımı gibi rutin faaliyetler reddedilir.
Gerçekçi olmayan proje planı
6 aylık projeyi 2 aya sıkıştırma, tutarsız Gantt, mantıksız bütçe dağılımı.
Yetersiz teknik ekip
Yalnızca stajyer/junior kadro. Projeyi yönetecek deneyimli Ar-Ge lideri yok.
Eksik doküman
Belge eksikliği, şablon dışı format, eksik bütçe kalemleri.
Düşük hakem puanı
65/100 altında kalan projeler. Genellikle birden fazla kriterde düşük puan.
Teknopark uyumsuzluğu
Projenin teknopark sektör odağı ile uyumsuz olması. Ofis kullanım planının belirsizliği.
4691 Sayılı Kanun Teşvikleri — Detaylı Rehber
Tüm teşvikler 31 Aralık 2028 tarihine kadar geçerlidir (7263 sayılı Kanun ile uzatılmıştır). Her teşviğin kapsamı, hesaplama yöntemi ve gerçek örnekleri aşağıda yer almaktadır.
Gelir Vergisi Stopajı İstisnası
Geçici Madde 2Eğitim seviyesine göre %80–%95 muafiyet (7555 sayılı Kanun ile güncellendi)
- •Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin ücretleri üzerinden hesaplanan gelir vergisi stopajı eğitim seviyesine göre istisnadır:
- •— Doktora veya temel bilimler yüksek lisans: %95 istisna
- •— Yüksek lisans veya belirlenmiş lisans bölümü mezunu: %90 istisna
- •— Diğer personel (lisans ve altı): %80 istisna
- •İstisna, brüt maaş üzerinden hesaplanan kümülatif gelir vergisi dilimlerine uygulanır (yıl başı %15 → yıl sonu %40'a çıkar)
- •Brüt asgari ücretin 40 katına kadar olan ücretler istisna kapsamındadır
- •İstisna yalnızca TGB'de fiilen çalışılan sürelere uygulanır (bilişim personeli %100, diğer %75 uzaktan çalışma dahil)
HESAPLAMA ÖRNEĞİ
85.000 TL brüt maaşlı lisans mezunu yazılımcı: yıllık gelir vergisi ~153.000 TL, %80 istisna ile tasarruf: ~122.400 TL. Yüksek lisanslı ise %90 = ~137.700 TL
Kurumlar Vergisi İstisnası
Geçici Madde 2TGB faaliyetlerinden elde edilen kazanç KV'den muaf
- •Bölgede yürütülen yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde edilen kazançlar kurumlar vergisinden muaftır
- •Yalnızca bölge içi faaliyetlerden doğan gelirler kapsama girer — TGB dışı gelirler ayrı muhasebeleştirilir
- •2024'ten itibaren minimum kurumlar vergisi (%10) uygulaması başlamıştır — bu TGB istisna kazancını da etkiler
- •Transfer fiyatlandırması kuralları geçerlidir: grup şirketi ile yapılan işlemler emsallere uygun olmalıdır
- •İstisna kazancın hesaplanmasında müşterek giderler (kira, elektrik vb.) brüt kazançla orantılı dağıtılır
HESAPLAMA ÖRNEĞİ
Yıllık 5.000.000 TL kâr eden bir TGB firması: Normal KV = 1.250.000 TL (%25). TGB istisnası ile ödenen: 500.000 TL (%10 minimum). Tasarruf: 750.000 TL
KDV İstisnası
Geçici Madde 2Bölgede üretilen yazılım teslimlerinde KDV uygulanmaz
- •TGB'de üretilen ve teslim edilen yazılımlar KDV'den istisnadır
- •Kapsam: sistem yönetimi, veri yönetimi, iş uygulamaları, sektörel yazılım, internet, mobil ve askeri yazılımlar
- •İstisna yalnızca ÜRÜN projelerine uygulanır — SİPARİŞ (sözleşmeli) projelerde KDV istisnası YOKTUR
- •Yazılımın TGB'de üretildiğinin belgelenmesi gerekir (proje belgesi, portal kaydı)
- •Yüklenilen KDV (alışlardaki KDV) iade alınabilir veya indirim konusu yapılabilir
- •Yazılım güncellemeleri ve yeni sürüm teslimleri de istisna kapsamındadır
HESAPLAMA ÖRNEĞİ
Yıllık 3.000.000 TL yazılım satışı yapan firma: Normal KDV = 600.000 TL (%20). TGB ile: 0 TL. Tasarruf: 600.000 TL (müşteriye fiyat avantajı veya kâr marjı artışı)
SGK İşveren Payı Desteği
Madde 8SGK işveren payının %50'si Hazine tarafından karşılanır
- •Ar-Ge ve destek personelinin SGK işveren payının yarısı (%50) Hazine tarafından karşılanır
- •SGK işveren payı oranı: brüt maaşın %20,5'i (genel sağlık %7,5 + malullük/yaşlılık %11 + iş kazası %2)
- •Hazine desteği: %20,5'in yarısı = brüt maaşın ~%10,25'i
- •Destek doğrudan SGK hesabına yatırılır — firma farkı öder
- •5 puanlık işveren indirimi (5510 Kanun) ile birlikte uygulanır: önce 5 puan indirim, kalan %15,5'in yarısı Hazine'den
HESAPLAMA ÖRNEĞİ
85.000 TL brüt maaşlı yazılımcı: Normal SGK işveren = 17.425 TL/ay. TGB ile = ~11.050 TL/ay (5 puan + %50 destek). Aylık tasarruf: ~6.375 TL. Yıllık: ~76.500 TL
Gümrük Vergisi Muafiyeti
Madde 8Ar-Ge amaçlı ithalat gümrük vergisinden muaf
- •Ar-Ge ve tasarım projelerinde kullanılmak üzere ithal edilen eşya gümrük vergisi ve fonlardan muaf
- •Muafiyet için Ar-Ge amaçlı kullanım belgesi ve teknopark onayı gerekir
- •İthal malzemenin projede kullanıldığı belgelenmeli — proje dışı kullanım tespit edilirse vergi + ceza
- •Donanım yoğun projeler (IoT, robotik, medikal cihaz) için kritik avantaj
- •Muafiyet kapsamı: prototip malzemeleri, test cihazları, geliştirme kartları, sensörler, sunucular
HESAPLAMA ÖRNEĞİ
100.000 USD değerinde FPGA geliştirme kartı ithalatı: Normal gümrük vergisi ~%8 + ÖTV = ~12.000 USD. TGB muafiyetiyle: 0 USD
Damga Vergisi İstisnası
Madde 8TGB kapsamındaki tüm kâğıt ve işlemler damga vergisinden muaf
- •Bölge kapsamında yürütülen Ar-Ge, yenilik ve tasarım projeleri ile ilgili düzenlenen kâğıtlar muaf
- •Personel ücret bordrosu damga vergisinden istisna (binde 7,59 oranı uygulanmaz)
- •Proje sözleşmeleri, kira sözleşmeleri, hizmet sözleşmeleri damga vergisinden muaf
- •Harçlardan da istisna: noter harçları, yargı harçları (proje kapsamında)
HESAPLAMA ÖRNEĞİ
10 kişilik firmanın yıllık damga vergisi tasarrufu: ~57.700 TL (brüt maaş toplamının binde 7,59'u)
FON AYIRMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ (CB Kararı 7963 ile güncellendi — 01.01.2024'ten itibaren)
- •İstisna edilen kazancı 2.000.000 TL ve üzerinde olan mükellefler, bu tutarın %3'ünü geçici hesaba aktarmak zorundadır (eski: 1M TL / %2)
- •Yıllık üst sınır: 100.000.000 TL (eski: 20M TL)
- •Bu tutar, Türkiye'de yerleşik girişim sermayesi yatırım fonlarına, girişim sermayesi yatırım ortaklıklarına veya kuluçka merkezlerindeki girişimcilere sermaye olarak yatırılmalıdır
- •Yatırım yapma süresi: ilgili takvim yılı sonuna kadar
- •Yerine getirilmezse: istisna kazancın %20'si istisna kapsamından çıkar (vergiye tabi hale gelir). Vergi ziyaı cezası uygulanmaz ama vergi + gecikme faizi uygulanır
- •Zarar durumunda bile yükümlülük devam eder: istisna kazanç eşiği aşıyorsa fon ayırma zorunludur
AR-GE PERSONELİ TÜRLERİ (Madde 3)
Sınır yok
En az lisans mezunu; yeni bilgi, ürün, süreç, yöntem ve sistem tasarımı veya oluşturulmasında görev alan kişiler.
Sınır yok
Yazılım geliştirme faaliyetlerinde doğrudan görev alan, en az lisans mezunu personel.
Sınır yok
Mühendislik, fen veya sağlık bilimleri alanında yükseköğretim veya meslek lisesi/MYO teknik bölüm mezunu.
Ar-Ge personelinin %10'u (≤15 kişi: %20)
Yönetici, laborant, sekreter vb. Ar-Ge faaliyetlerine katılan destek personeli.
4691 (TEKNOPARK) vs 5746 (AR-GE MERKEZİ) KARŞILAŞTIRMASI
Her iki kanun da Ar-Ge teşvikleri sağlar, ancak kapsam ve koşullar farklıdır. Hangisi sizin için uygun?
| 4691 — TGB | 5746 — AR-GE MERKEZİ | |
|---|---|---|
| Kapsam | TGB (teknopark) içinde faaliyet zorunlu | TGB dışında, firmanın kendi Ar-Ge merkezi |
| Minimum personel | Minimum yok (1 kişi yeterli) | En az 15 tam zamanlı Ar-Ge personeli (bazı sektörlerde 30) |
| Gelir vergisi istisnası | %100 | %100 (aynı) |
| SGK desteği | %50 işveren payı | %50 işveren payı (aynı) |
| Kurumlar vergisi | Kazanç istisnası (tamamı) | %100 Ar-Ge indirimi (harcama bazlı) |
| KDV istisnası | Yazılım teslimlerinde VAR | YOK |
| Lokasyon | TGB kampüsünde ofis zorunlu | Firmanın kendi tesisinde |
| Uygun firma | Startup'tan kurumsal firmaya herkes | Orta-büyük ölçekli firmalar (15+ kişi) |
Sonuç: 15 kişiden az Ar-Ge ekibiniz varsa TGB (4691) doğal seçimdir. 15+ kişi ve kendi ofisinizde çalışmak istiyorsanız Ar-Ge Merkezi (5746) değerlendirilmelidir. İki kanun aynı anda kullanılamaz — firma birinden birini seçmelidir.
Teşvik Tasarruf Senaryoları
Gerçekçi maaş verileriyle 3 farklı firma büyüklüğü için yıllık teşvik tasarruf hesaplaması. Tüm rakamlar 2025 brüt ücret ortalamaları baz alınarak hesaplanmıştır.
HESAPLAMA YÖNTEMİ
- • Gelir Vergisi: Brüt maaş × %15 ortalama efektif oran (kümülatif matrah dilimleri nedeniyle yıl başı/sonu farklılığı ortalama alınmıştır)
- • SGK İşveren Payı: Brüt × %20,5 işveren payının %50'si Hazine karşılar
- • Damga Vergisi: Brüt × binde 7,59
- • Kurumlar Vergisi: Yıllık brüt toplamın %30'u kâr varsayımıyla, %25 KV oranı (2024 itibariyle minimum kurumlar vergisi %10 uygulanmaktadır)
5 Kişilik Yazılım Firması
5 personel · Aylık brüt toplam: 320.000 TL · Yıllık: 3.840.000 TL
PERSONEL DAĞILIMI
YILLIK TEŞVİK TASARRUFU
Gelir Vergisi Stopajı İstisnası
Ar-Ge personeli maaşlarından kesilen gelir vergisi %100 muaf
SGK İşveren Payı Desteği (%50)
İşveren SGK payının yarısı Hazine tarafından karşılanır
Damga Vergisi İstisnası
Personel ücretlerinden kesilen damga vergisi muaf
Kurumlar Vergisi İstisnası (tahmini)
Bölge faaliyetlerinden elde edilen kazanç KV'den muaf
Toplam Yıllık Tasarruf
1.286.746 TL
Aylık tasarruf: ~107.229 TL · Personel başına aylık: ~21.446 TL
10 Kişilik Ar-Ge Ekibi
10 personel · Aylık brüt toplam: 680.000 TL · Yıllık: 8.160.000 TL
PERSONEL DAĞILIMI
YILLIK TEŞVİK TASARRUFU
Gelir Vergisi Stopajı İstisnası
Ar-Ge personeli maaşlarından kesilen gelir vergisi %100 muaf
SGK İşveren Payı Desteği (%50)
İşveren SGK payının yarısı Hazine tarafından karşılanır
Damga Vergisi İstisnası
Personel ücretlerinden kesilen damga vergisi muaf
Kurumlar Vergisi İstisnası (tahmini)
Bölge faaliyetlerinden elde edilen kazanç KV'den muaf
Toplam Yıllık Tasarruf
2.734.334 TL
Aylık tasarruf: ~227.861 TL · Personel başına aylık: ~22.786 TL
20 Kişilik Ölçekli Firma
20 personel · Aylık brüt toplam: 1.450.000 TL · Yıllık: 17.400.000 TL
PERSONEL DAĞILIMI
YILLIK TEŞVİK TASARRUFU
Gelir Vergisi Stopajı İstisnası
Ar-Ge personeli maaşlarından kesilen gelir vergisi %100 muaf
SGK İşveren Payı Desteği (%50)
İşveren SGK payının yarısı Hazine tarafından karşılanır
Damga Vergisi İstisnası
Personel ücretlerinden kesilen damga vergisi muaf
Kurumlar Vergisi İstisnası (tahmini)
Bölge faaliyetlerinden elde edilen kazanç KV'den muaf
Toplam Yıllık Tasarruf
5.830.566 TL
Aylık tasarruf: ~485.881 TL · Personel başına aylık: ~24.294 TL
TEKNOPARK İÇİ vs DIŞI: AYNI FİRMA, FARKLI MALİYET
10 kişilik bir yazılım firması için teknopark içinde ve dışında çalışmanın yıllık maliyet farkı:
| Maliyet Kalemi | Teknopark Dışı | Teknopark İçi | Fark |
|---|---|---|---|
| Gelir Vergisi Stopajı | 1.140.000 TL | 0 TL | 1.140.000 TL |
| SGK İşveren Payı | 1.558.000 TL | 779.000 TL | 779.000 TL |
| Damga Vergisi | 57.700 TL | 0 TL | 57.700 TL |
| Kurumlar Vergisi (tahmini) | 570.000 TL | 0 TL | 570.000 TL |
| KDV (yazılım satışı) | 684.000 TL | 0 TL | 684.000 TL |
| Toplam | 4.009.700 TL | 779.000 TL | 3.230.700 TL |
* Hesaplamalar 10 kişilik Ar-Ge ekibi senaryosu baz alınmıştır. Yıllık brüt maaş toplamı: 9.120.000 TL/kişi ortalama. KDV hesabı yıllık brütün %30'u kâr varsayımıyla %20 + %10 indirim imkânsız hesaplanmıştır. Gerçek rakamlar firma kârlılığına göre değişir.
TGB Proje Türleri ve Farkları
Projenizin türü, yararlanacağınız teşvikleri, KDV durumunu ve fikri mülkiyet haklarını doğrudan etkiler. Doğru proje türü seçimi kritik önemdedir.
Ürün Projesi
Tüm TGB teşvikleri + KDV istisnası (yazılım satışında)
Firmanın kendi ürünü olarak geliştirdiği, ticari satışa sunulacak yeni veya önemli ölçüde iyileştirilmiş ürün, süreç veya hizmet.
ÖRNEK PROJELER
AVANTAJLAR
- +Fikri mülkiyet firmaya ait
- +KDV istisnası uygulanabilir
- +Patent/faydalı model başvurusu yapılabilir
- +TÜBİTAK 1501/1507 ile kombine edilebilir
DEZAVANTAJLAR
- −Gelir elde edene kadar nakit akışı zayıf
- −Ticarileşme riski firma üzerinde
Ürün projesinden elde edilen gelirin TGB içi faaliyet olarak muhasebeleştirilmesi gerekir. Satış faturasında KDV istisnası için TGB referansı belirtilmelidir.
Sipariş Projesi (Sözleşmeli Ar-Ge)
Gelir vergisi + SGK + damga vergisi + kurumlar vergisi (KDV istisnası UYGULANMAZ)
Başka bir firma veya kurum adına, sözleşme ile yapılan Ar-Ge veya yazılım geliştirme çalışması. Fikri mülkiyet genellikle sipariş verene aittir.
ÖRNEK PROJELER
AVANTAJLAR
- +Düzenli nakit akışı (sözleşme bazlı)
- +Müşteri riski azalır
- +Proje süresince garanti gelir
DEZAVANTAJLAR
- −KDV istisnası YOK (fatura KDV dahil kesilir)
- −Fikri mülkiyet genellikle müşteriye ait
- −Bağımlılık riski
Sipariş projesinde KDV istisnası uygulanmaz. Fatura KDV dahil kesilir. Bu, en sık yapılan hatalardan biridir — yanlış KDV istisnası uygulaması denetimde ciddi cezaya yol açar.
Tasarım Projesi
Tüm TGB teşvikleri (4691 kapsamına 2024'te eklendi)
Sanayi ürünlerinin fonksiyonellik, ergonomi, estetik veya kullanıcı deneyimini iyileştirmeye yönelik sistematik tasarım faaliyeti.
ÖRNEK PROJELER
AVANTAJLAR
- +Yeni teşvik kapsamı (daha az rekabet)
- +Fiziksel ürün + yazılım kombine olabilir
- +Patent/tasarım tescili yapılabilir
DEZAVANTAJLAR
- −Hakem değerlendirmesinde teknolojik yenilik kanıtlanması daha zor
- −Tasarım personeli tanımı henüz net oturmadı
Tasarım faaliyetleri 2024 değişikliğiyle TGB kapsamına alınmıştır. Tasarım personeli, 'teknisyen' veya 'araştırmacı' kategorisinde tanımlanır. Saf estetik tasarım (grafik tasarım vb.) kapsam dışıdır.
Donanım Ar-Ge Projesi
Tüm TGB teşvikleri + gümrük vergisi muafiyeti (ithal malzeme için)
Fiziksel ürün, elektronik kart, sensör, gömülü sistem veya prototip geliştirme içeren Ar-Ge faaliyeti.
ÖRNEK PROJELER
AVANTAJLAR
- +Gümrük vergisi muafiyeti kritik avantaj
- +Yüksek katma değer
- +Patent/faydalı model potansiyeli yüksek
DEZAVANTAJLAR
- −Yüksek başlangıç maliyeti (malzeme, ekipman)
- −Prototip başarısızlık riski
- −Laboratuvar/atölye gereksinimi
İthal edilen Ar-Ge malzemeleri gümrük vergisinden muaftır. Ancak malzemenin Ar-Ge amaçlı kullanıldığı belgelenmeli ve Gümrük Müdürlüğü'ne beyan edilmelidir.
PROJE TÜRÜ KARŞILAŞTIRMA TABLOSU
| ÜRÜN | SİPARİŞ | TASARIM | DONANIM | |
|---|---|---|---|---|
| Gelir modeli | Ürün satışı / lisans / SaaS | Hizmet faturası | Tasarım hizmeti / ürün satışı | Ürün satışı / lisans |
| KDV istisnası | VAR | YOK | VAR (ürün ise) | VAR |
| Fikri mülkiyet | Firmaya ait | Müşteriye ait (genellikle) | Firmaya ait | Firmaya ait |
| Nakit akışı | Gecikmeli | Düzenli | Orta | Gecikmeli |
| Risk seviyesi | Yüksek | Düşük | Orta | Yüksek |
| TÜBİTAK kombine | 1501/1507 | Zor | 1501 | 1501/1507 |
Ar-Ge Portal Kullanım Rehberi
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın resmi TGB yönetim sistemi olan Ar-Ge Portal, firma kabulünden proje tamamlanmasına kadar tüm süreçlerin yönetildiği platformdur.
Portal Adresi: teknopark.sanayi.gov.tr — Erişim yalnızca teknopark tarafından kabul edilen firmalara açılır.
Portal Erişimi ve İlk Kayıt
Kabul sonrası 1–3 gün
- •Teknopark yönetimi, firma kabulünün ardından Ar-Ge Portal'a (teknopark.sanayi.gov.tr) firma tanımlama işlemini başlatır
- •Firma yetkilisine portal üzerinden kullanıcı adı ve şifre tanımlanır
- •İlk girişte firma bilgileri (ticaret sicil no, vergi no, adres, faaliyet alanı) kontrol edilir ve onaylanır
- •Yetkili kişi bilgileri (TC kimlik, telefon, e-posta) sisteme kaydedilir
- •Firma sözleşme bilgileri ve ofis tahsis detayları girilir
Personel Kaydı
Her yeni personelde
- •Her Ar-Ge, yazılım, tasarım ve destek personeli portal'a tek tek kaydedilir
- •Gerekli bilgiler: TC kimlik no, diploma bilgisi, SGK işe giriş tarihi, görev tanımı, proje ataması
- •Diploma fotokopisi ve SGK bildirgesi sisteme yüklenir
- •Personel tipi seçilir: Araştırmacı, Yazılımcı, Teknisyen veya Destek Personeli
- •Yarı zamanlı çalışanlar için haftalık çalışma saati belirtilir
- •Personel ayrılışında portal üzerinden çıkış kaydı yapılmalıdır — gecikme denetimde sorun yaratır
- •Uzaktan çalışma yapan personel için %20 kuralı kapsamında ayrı beyan gerekir
Proje Yönetimi
Proje boyunca sürekli
- •Onaylanan her proje portal'a tanımlanır: proje adı, türü (ürün/sipariş), başlangıç-bitiş tarihi
- •Proje personeli atanır — bir personel birden fazla projede görevlendirilebilir (zaman paylaşımı belirtilir)
- •Proje bütçe kalemleri girilir: personel gideri, dış hizmet, yazılım/donanım, seyahat, test
- •Proje iş paketleri ve Gantt şeması yüklenir
- •Proje türü değişikliği (ürün → sipariş veya tersi) portal üzerinden talep edilir
- •Proje uzatma veya erken kapanış da portal'dan başvurulur
- •Tamamlanan projeler için sonuç raporu yüklenir: çıktılar, patent başvuruları, ticarileşme durumu
Dönemsel Raporlama
3 ayda bir + yıllık
- •3 aylık dönemsel rapor: her çeyrek sonunda proje ilerlemesi, personel değişiklikleri, harcama özeti
- •Raporlama dönemleri: Ocak–Mart, Nisan–Haziran, Temmuz–Eylül, Ekim–Aralık
- •Rapor teslim süresi: dönem bitiminden itibaren 30 gün (ör: Q1 raporu 30 Nisan'a kadar)
- •Yıllık faaliyet raporu: genel firma performansı, tüm projelerin yıllık özeti, patent/marka bilgileri
- •Yıllık rapor süresi: takip eden yılın Mart ayı sonuna kadar
- •Eksik veya geç rapor, teşviklerin askıya alınmasına yol açabilir
- •Raporlar teknopark yönetimi tarafından kontrol edildikten sonra Bakanlık'a iletilir
PORTAL KULLANIM İPUÇLARI
Portal'a düzenli giriş yapın — uzun süre giriş yapılmazsa hesap devre dışı kalabilir
Personel giriş/çıkışlarını SGK bildirimi ile aynı gün yapın, uyumsuzluk denetim riski yaratır
Proje değişikliklerini (personel, bütçe, süre) gerçekleşmeden ÖNCE portal'a yansıtın
Raporlama takvimini ajandanıza ekleyin — son günlere bırakmak veri hatası riskini artırır
Portal ekran görüntülerini düzenli yedekleyin — bakım nedeniyle geçici erişim kesintileri olabilir
Birden fazla yetkili tanımlayın — tek yetkili kişi ayrıldığında portal erişimi aksayabilir
Personel Yönetimi
TGB'de çalışacak personelin türleri, hakları, sınırlamaları ve uzaktan çalışma kuralları. Doğru personel yönetimi, teşviklerden tam olarak yararlanmanın anahtarıdır.
PERSONEL TÜRLERİ (4691 Madde 3)
Araştırmacı
Ar-Ge faaliyetlerinde yeni bilgi, ürün, süreç, yöntem ve sistem tasarımı veya oluşturulmasında görev alan, en az lisans derecesine sahip personel.
En az lisans (4 yıllık üniversite)
Mühendisler, bilim insanları, doktora/yüksek lisans öğrencileri (yarı zamanlı olarak)
Projedeki teknolojik yenilik faaliyetlerine doğrudan katkıda bulunmalıdır.
Yazılımcı
Yazılım olarak tanımlanan süreçlerde çalışan ve doğrudan yazılım geliştirme faaliyetlerinde yer alan personel.
En az lisans (yazılım, bilgisayar mühendisliği veya ilgili bölüm)
Backend/frontend geliştiriciler, mobil geliştiriciler, DevOps mühendisleri, veri mühendisleri
Rutin bakım/destek değil, yeni yazılım geliştirme veya mevcut yazılımda teknolojik yenilik yapmalıdır.
Teknisyen
Mühendislik, fen bilimleri veya sağlık bilimleri alanında yükseköğrenim görmüş ya da meslek lisesi/meslek yüksekokulu teknik bölüm mezunu personel.
MYO (2 yıllık) veya meslek lisesi teknik bölüm
Laboratuvar teknisyenleri, test teknisyenleri, donanım teknikerleri
Ar-Ge faaliyetlerine destek niteliğinde teknik görev üstlenmelidir.
Destek Personeli
Ar-Ge veya tasarım faaliyetlerine katılan veya bu faaliyetlerle doğrudan ilişkili yönetici, teknik eleman, laborant, sekreter, operatör ve benzeri personel.
Kısıtlama yok
Proje yöneticisi, ofis yöneticisi, muhasebe, İK, sekreter
Toplam Ar-Ge personelinin %10'unu (15 kişiye kadar olan firmalarda %20'sini) aşamaz.
UZAKTAN ÇALIŞMA KURALLARI (%20 KURALI)
Bilişim personeli (yazılım geliştirici, siber güvenlik, AI, veri analitiği, tasarım) toplam çalışma süresinin %100'ünü TGB dışında çalışabilir (CB Kararı 10766, 01.01.2026)
Bilişim dışı Ar-Ge personeli toplam çalışma süresinin %75'ine kadar TGB dışında çalışabilir (CB Kararı 10766)
Bakanlık tarafından belirlenen bilişim personeli tanımı: yazılım geliştirme, siber güvenlik, yapay zekâ, veri analitiği, tasarım rolleri. Her rol Bakanlık listesinde olmalı
Aylık bazda hesaplanır. Standart 20 iş günlük ayda izin verilen süre personel kategorisine göre belirlenir
TGB yönetici şirketi onayı + Bakanlık bilgilendirmesi gerekir. Portal'da ayrı beyan yapılmalıdır
TGB içi ve dışı çalışma saatleri ayrı ayrı kaydedilmelidir. PDKS (giriş-çıkış) kayıtları denetimde istenir
İzin verilen oranlar dahilindeki uzaktan çalışma süreleri teşvik kapsamındadır. Aşan kısım için teşvik uygulanmaz
Güncel oranlar 31.12.2026 tarihine kadar geçerlidir. Her yıl Cumhurbaşkanı Kararı ile yenilenir
YARI ZAMANLI PERSONEL
- •Üniversite öğretim üyeleri 657 sayılı Kanun kapsamında yarı zamanlı çalışabilir (aylık karşılığı döner sermaye üzerinden)
- •Yüksek lisans ve doktora öğrencileri proje bazlı yarı zamanlı görevlendirilebilir
- •Yarı zamanlı personelin haftalık çalışma saati portal'da belirtilir ve teşvikler bu oranla hesaplanır
- •Bir personel birden fazla teknopark firmasında yarı zamanlı çalışabilir, ancak toplam süre tam zamanlıyı aşamaz
- •Yarı zamanlı personel de diploma ve SGK belgesi gerekliliğine tabidir
KRİTİK KURALLAR — İHLALDE TEŞVİK İPTALİ
Destek personeli sınırı
Ar-Ge personelinin %10'u (≤15 kişi firmalarda %20). Aşıldığında fazla personel için tüm teşvikler iptal.
Diploma zorunluluğu
Araştırmacı ve yazılımcı için en az lisans diploması zorunlu. Diploması olmayan personel teşviklerden yararlanamaz.
SGK kaydı uyumu
SGK işe giriş tarihi ile portal kayıt tarihi uyumlu olmalı. Retroaktif kayıt sorun yaratır.
Fiili çalışma zorunluluğu
Personel TGB'de fiilen çalışmalıdır. Şirketin başka ofisinde çalışan personel teşvikten yararlanamaz.
Proje ataması zorunlu
Her personel en az bir aktif projeye atanmış olmalıdır. Projeye atanmamış personel teşvik kapsamı dışındadır.
İşten ayrılış bildirimi
Personel ayrılığı 10 iş günü içinde portal'a bildirilmelidir. Geç bildirim denetimde cezaya yol açar.
Kuluçka, TÜBİTAK, KOSGEB ve Maliyetler
Teknopark teşvikleri tek başına güçlüdür, ancak TÜBİTAK hibeleri ve KOSGEB destekleriyle kombine edildiğinde çarpan etkisi yaratır.
KULUÇKA FİRMASI vs NORMAL FİRMA
| KULUÇKA | NORMAL | |
|---|---|---|
| Hedef Kitle | Erken aşama girişimciler, startup'lar | Kurumsal veya büyüme aşaması firmalar |
| Şirket Zorunluluğu | Bazı teknoparklarda zorunlu değil (ön kuluçka) | A.Ş. veya Ltd. Şti. zorunlu |
| Hakem Sayısı | 1 akademisyen | 2 akademisyen + 1 sektör uzmanı |
| Başvuru Ücreti | ~4.800–9.000 TL | ~12.000–24.000 TL |
| Kira | İndirimli veya ücretsiz (1–3 yıl) | Standart m² bazlı (piyasa koşullarında) |
| Ek Destek | Mentorluk, iş fikri doğrulama, yatırımcı ağı, eğitim | Standart teknopark hizmetleri |
| Süre Kısıtı | Genellikle 1–3 yıl (uzatma başvurusu yapılabilir) | Proje süresi boyunca (sınırsız) |
| Minimum Personel | Genellikle 1 kişi yeterli | En az 1 nitelikli Ar-Ge personeli |
| Ofis Büyüklüğü | Ortak ofis veya küçük birim (10–25 m²) | İhtiyaca göre seçim (20–500 m²) |
TÜBİTAK DESTEK PROGRAMLARI (DETAYLI)
Sanayi Ar-Ge Destek Programı
- •TÜBİTAK TEYDEB'in en kapsamlı programı
- •Personel, malzeme, dış hizmet, seyahat, patent giderleri desteklenir
- •Yılda 2 çağrı dönemi (Mart–Mayıs, Eylül–Kasım)
- •Online başvuru: eteydeb.tubitak.gov.tr
- •Hakem değerlendirmesi + panel sunumu
- •TGB firmaları için ek avantaj: teknopark teşvikleri + TÜBİTAK hibesi kombine
KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı
- •Ar-Ge'ye yeni başlayan KOBİ'ler için tasarlanmış hafif program
- •1501'e göre daha basit başvuru süreci
- •Firma daha önce TÜBİTAK desteği almamış olmalı (veya çok az almış olmalı)
- •Personel, malzeme, dış hizmet giderleri desteklenir
- •1512 BİGG ile kurulan firmalar da başvurabilir
Girişimcilik Aşamalı Destek Programı (BİGG)
- •3 aşamalı program: Aşama 1 (ön kuluçka, 4 ay) → Aşama 2 (proje desteği, 12 ay, 900.000 TL) → Aşama 3 (%3 hisse karşılığı 1.350.000 TL sermaye)
- •Başvuru uygulayıcı kuruluşlar (TTO, teknopark, hızlandırıcı) aracılığıyla yapılır
- •Her uygulayıcı kuruluşun kendi seçim süreci ve takvimi vardır
- •Şirket Aşama 1 sonunda kurulabilir
- •Teknopark kuluçka programları ile sinerji: kuluçkadan BİGG'e geçiş yaygın
Yenilik Girişimcilik Alanlarında Kapasite Artırılmasına Yönelik Destek Programı
- •Girişimcilik ekosistemi altyapısını güçlendirmeye yönelik
- •Teknopark yönetici şirketleri, TTO'lar ve kuluçka merkezleri başvurabilir
- •Mentorluk programları, eğitim, uluslararasılaşma faaliyetleri desteklenir
- •Dolaylı olarak teknopark firmalarını etkiler: daha güçlü ekosistem hizmetleri
KOSGEB DESTEKLERİ (TGB FİRMALARI İÇİN)
KOBİ Teknoyatırım
KOBİ tanımına uyan TGB firmaları
Makine-ekipman alımına %50-60 hibe (üst sınır 5M TL)
Girişimcilik Desteği
Son 3 yılda kurulan firmalar
150.000 TL hibe + 300.000 TL kredi
Stratejik Ürün Desteği
İthal ikamesi veya yüksek teknoloji ürün geliştiren firmalar
%50 hibe (üst sınır 5M TL)
KOBİ Gelişim Desteği
Tüm KOBİ'ler
Eğitim, danışmanlık, fuar katılımı (toplam 300K TL)
KOSGEB destekleri TGB teşvikleri ve TÜBİTAK hibeleri ile kombine edilebilir. KOSGEB KOBİ tanımı: ≤250 çalışan ve yıllık net satış hasılatı ≤500M TL.
KOMBİNE DESTEK SENARYOSU (10 KİŞİLİK FİRMA)
TGB Teşvikleri (4691)
10 kişilik firma: gelir vergisi + SGK + KV + damga + KDV
~3.200.000 TL/yıl
TÜBİTAK 1501 Hibesi
%60 hibe x 3.300.000 TL proje bütçesi (18 ay)
~2.000.000 TL/proje
KOSGEB Teknoyatırım
Sunucu + donanım alımı için %50 hibe
~500.000 TL
AB Horizon Europe
Ortaklık bazlı Ar-Ge projesi (konsorsiyum gerekli)
€200.000+
Toplam Yıllık Destek Değeri
~6.000.000+ TL
TGB teşvikleri yıllık, TÜBİTAK/KOSGEB proje süresi boyunca, AB hibesi proje bazlı
TEKNOPARK KİRA BEDELLERİ (2025 GÜNCELLEMESİ)
* Kira bedelleri yıllık enflasyon oranına göre güncellenir. EUR bazlı kiralarda kur dalgalanması etkili. Güncel fiyatlar için ilgili teknopark ile iletişime geçin. Kuluçka kiraları %50-100 indirimli olabilir.
Teknopark Firma Yıllık İş Takvimi
TGB'de faaliyet gösteren firmaların yıl boyunca yapması gereken işlemler, raporlamalar ve son tarihler. Bu takvimi takip etmek teşvik kaybını ve cezaları önler.
KRİTİK: YMM sözleşmesi Ocak ayı sonuna kadar, yıllık faaliyet raporu Mayıs ayı sonuna kadar, YMM tasdik raporu Haziran ayı sonuna kadar sunulmalıdır. Bu tarihlerin kaçırılması istisna hakkını kaybettirir.
YMM Tam Tasdik sözleşmesi imzalama
Ocak ayı sonuna kadar imzalanmazsa yıllık istisna hakkı kaybedilir!
Yıllık fon ayırma hesaplaması (önceki yıl)
İstisna kazanç 2M TL üstüyse %3 fon ayırma planı yapılmalı
Q4 (Ekim-Aralık) dönemsel rapor hazırlığı başlangıcı
Raporlama için veri toplama
Q4 dönemsel rapor teslimi (30 Ocak'a yetişmediyse)
Dönem bitiminden 30 gün içinde teslim
Yıllık personel güncellemesi
Portal'daki personel listesi SGK ile uyumlu mu kontrol
Kurumlar vergisi beyannamesi hazırlığı
TGB istisna kazancı ayrı hesaplanmalı
Yıllık faaliyet raporu hazırlığı
Tüm projelerin yıllık özeti, patent/marka bilgileri
Fon ayırma tutarının geçici hesaba aktarılması
Beyanname süresinin sonuna kadar aktarılmalı
Kurumlar vergisi beyannamesi sunumu
İstisna hesabı + minimum KV (%10) hesabı YMM ile
Q1 (Ocak-Mart) dönemsel rapor teslimi
30 Nisan'a kadar portal üzerinden
TÜBİTAK 1501 — 1. çağrı dönemi başvuruları
Mart-Mayıs arası 1. çağrı
Yıllık faaliyet raporu teslimi (31 Mayıs)
Firma + mali müşavir imzalı, basılı kopya + portal
YMM tasdik raporu hazırlığı başlangıcı
Beyanname sonrası 2 ay içinde sunulmalı
YMM tasdik raporu sunumu (son tarih)
Dijital vergi dairesi üzerinden elektronik sunum
Ara dönem proje ilerleme kontrolü
Gantt şemasıyla karşılaştırma, sapma analizi
Q2 (Nisan-Haziran) dönemsel rapor teslimi
30 Temmuz'a kadar
TÜBİTAK 1501 — 2. çağrı dönemi başvuruları
Temmuz-Ağustos arası 2. çağrı
Personel izin dönemlerinin portal'a yansıtılması
Uzun süreli izinlerde proje ataması güncellenmeli
Yıl sonu hedeflerine göre proje revizyon değerlendirmesi
Geciken iş paketleri için uzatma gerekiyor mu?
KOSGEB destek programı başvuruları
Yılın son çağrı dönemi
Q3 (Temmuz-Eylül) dönemsel rapor teslimi
30 Ekim'e kadar
Yeni yıl bütçe planlaması
Yeni proje başvuruları, personel planı
Yıl sonu gelir/gider projeksiyonu
İstisna kazanç tahmini → fon ayırma yükümlülüğü hesabı
Yeni yıl YMM sözleşmesi görüşmeleri
Ocak ayında imzalanmak üzere YMM ile görüşme
Fon ayırma yatırımının tamamlanması (yıl sonu)
Girişim sermayesi fonuna yatırım son tarihi
Proje tamamlama raporları (biten projeler)
Yıl içinde biten projeler için sonuç raporu
Portal verilerinin yıl sonu kontrolü
Personel, proje, gelir verileri güncel mi?
Yeni yıl YMM sözleşmesi son hazırlıklar
Ocak ayının ilk haftasında imzalanacak şekilde hazır olmalı
* Takvim 2025-2026 mevzuatına göre hazırlanmıştır. Beyanname ve raporlama süreleri ilgili kurumlar tarafından değiştirilebilir. Güncel tarihler için YMM'nize veya teknopark yönetimine danışın.
Denetim, Uyumluluk ve Cezalar
TGB'de faaliyet gösteren firmalar 4 farklı kurum tarafından denetlenebilir. Denetimlere hazırlıklı olmak, teşvik kaybını ve cezai yaptırımları önlemenin tek yoludur.
Bakanlık Denetimi
Yapan: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Denetim Hizmetleri Başkanlığı · Sıklık: Yılda en az 1 kez (habersiz de olabilir)
- Firma gerçekten TGB'de faaliyet gösteriyor mu? (fiziksel kontrol)
- Personel fiilen ofiste çalışıyor mu? (puantaj kontrolü)
- Portal kayıtları ile SGK kayıtları uyumlu mu?
- Ar-Ge faaliyetleri projede tanımlanan faaliyetlerle örtüşüyor mu?
- Teşvikten yararlanan personel sayısı sınırlar dahilinde mi?
- Proje çıktıları beyan edilenle uyumlu mu?
Teknopark İç Denetimi
Yapan: Teknopark Yönetici Şirketi · Sıklık: 3 ayda bir (dönemsel rapor kontrolü)
- Dönemsel raporların zamanında teslim edilip edilmediği
- Proje ilerlemesinin Gantt şemasıyla uyumu
- Personel kayıtlarının güncelliği
- Ofis kullanım kurallarına uyum (temizlik, güvenlik, çalışma saatleri)
- Alt kiralama veya ofis amacı dışı kullanım yapılıp yapılmadığı
Maliye / Vergi Denetimi
Yapan: Gelir İdaresi Başkanlığı veya Vergi Müfettişleri · Sıklık: Risk bazlı (şikayet, tutarsızlık, yüksek tutarlı iade/istisna)
- Gelir vergisi stopajı istisnası doğru hesaplanmış mı?
- SGK destek tutarları bordro ile uyumlu mu?
- KDV istisnası kapsamındaki yazılımlar gerçekten TGB'de mi üretilmiş?
- Transfer fiyatlandırması: grup şirketi varsa, fiyatlar emsallere uygun mu?
- Fon ayırma yükümlülüğü yerine getirilmiş mi?
- Kurumlar vergisi istisnası hesabı doğru mu (TGB kazancı vs toplam kazanç ayrımı)?
SGK Denetimi
Yapan: Sosyal Güvenlik Kurumu Müfettişleri · Sıklık: Risk bazlı
- SGK prim bildirgeleri ile portal kayıtları uyumlu mu?
- Personel gerçekten TGB'de mi çalışıyor, yoksa başka lokasyonda mı?
- İşe giriş/çıkış tarihleri doğru bildirilmiş mi?
- Sahte sigortalı bildirimi var mı?
CEZALAR VE YAPTIRIMLAR
Gerçeğe aykırı personel bildirimi
5 yıla kadar hapis + tüm teşviklerin faizli geri ödenmesi
TGB dışında çalışan personeli TGB'de gösterme
Teşviklerin 5 yıllık faizle geri ödenmesi + vergi ziyaı cezası (%50-300)
Sahte Ar-Ge projesi bildirimi
Hapis + tüm teşviklerin iadesi + TGB'den çıkarılma
Fon ayırma yükümlülüğüne uymama
Ayrılması gereken tutarın %20'si oranında vergi cezası
Geç raporlama (dönemsel/yıllık)
İlk ihlal: uyarı. Tekrar: teşviklerin askıya alınması (1-3 ay)
Portal kayıt tutarsızlığı
Düzeltme süresi verilir (30 gün). Düzeltilmezse teşvik askıya alınır
Destek personeli sınırını aşma
Fazla personel için ödenen teşviklerin faizli iadesi
KDV istisnasının kötüye kullanımı
KDV'nin faizli geri ödenmesi + %50 vergi ziyaı cezası
YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİR (YMM) RAPORU
- •Gelir/kurumlar vergisi beyannamesindeki herhangi bir istisna veya indirim kalemi 500.000 TL'yi aşıyorsa YMM tasdik raporu zorunludur (30 Aralık 2025 Tebliği ile güncellendi)
- •YMM Tam Tasdik sözleşmesi ilgili yılın OCAK AYI SONUNA kadar imzalanmalıdır — Şubat'ta imzalanan sözleşme geçersizdir ve firma o yıl istisna hakkını kaybeder
- •Tasdik raporu dijital vergi dairesi üzerinden elektronik olarak sunulur — kurumlar vergisi beyannamesi ile birlikte veya beyanname süresinden itibaren 2 ay içinde
- •YMM raporu, gelir vergisi stopajı istisnası, kurumlar vergisi istisnası, KDV istisnası ve fon ayırma hesaplarını detaylı inceler
- •YMM raporu maliyeti firma büyüklüğüne göre 50.000–200.000 TL arasında değişir
- •YMM, TGB mevzuatına hakim olmalıdır — genel muhasebe deneyimi yeterli değildir. Teknopark firmaları referansı olan müşavirleri tercih edin
- •2025 mali yılından itibaren geçerli — Ocak 2026'da sözleşme imzalanmış olmalı
DENETİM HAZIRLIK KONTROL LİSTESİ
Aşağıdaki soruların hepsine "evet" yanıtı verebiliyorsanız denetim hazırsınız demektir:
Sık Yapılan Hatalar ve Çözümleri
12 yaygın hata ve her birinin somut çözümü. Bu hatalardan kaçınmak, başvurunuzun kabul şansını ve operasyonel güvenliğinizi önemli ölçüde artırır.
BAŞVURU SÜRECİ HATALARI
Ar-Ge içeriği yetersiz proje sunmak
E-ticaret sitesi, sosyal medya yönetimi, CRM özelleştirme, WordPress site yapımı gibi rutin yazılım geliştirme faaliyetleri kabul edilmez.
Projenizin teknolojik yenilik unsurunu net tanımlayın: mevcut çözümlerden farkı ne? Hangi algoritma, mimari veya yaklaşım yeni? Literatür taraması yapıp referans gösterin.
Soyut ve ölçülemeyen hedefler koymak
"Yapay zekâ ile dünyanın en iyi sistemini yapmak" gibi ifadeler hakemler tarafından ciddi alınmaz.
SMART hedefler belirleyin: "6 ay içinde Türkçe NLP modelini %85 doğruluk oranına çıkarmak" gibi somut, ölçülebilir ve zaman sınırlı hedefler.
Gerçekçi olmayan Gantt şeması hazırlamak
Çok kısa veya çok uzun süreler, iş paketleri arasında mantıksal tutarsızlık. 12 aylık projeyi 3 aya sıkıştırmak.
Her iş paketinin süresini gerekçelendirin. Bağımlılıkları gösterin. Buffer ekleyin. Benzer projelerden referans süre verin.
Yetersiz teknik ekiple başvurmak
En az 1 nitelikli Ar-Ge personeli (lisans mezunu) zorunlu. Yalnızca stajyer veya junior kadro ile başvuru genellikle reddedilir.
En az 1 deneyimli Ar-Ge lideri (3+ yıl deneyim) atayın. CV'leri güncel ve detaylı hazırlayın. Patent, yayın, proje deneyimi varsa mutlaka belirtin.
Gerçekçi olmayan bütçe hazırlamak
Kalemler arası dengesizlik, fahiş yüksek veya aşırı düşük fiyatlar. Her harcama kalemi ayrı gerekçelendirilmeli.
Piyasa araştırması yapın, 3 teklif alın (veya piyasa fiyat referansı gösterin). Personel maaşlarını sektör ortalamalarına uygun belirleyin.
OPERASYON VE UYUMLULUK HATALARI
Sipariş projesinde KDV istisnası uygulamak
En tehlikeli hatalardan biri. Sipariş (sözleşmeli) projelerde KDV istisnası YOKTUR. Yanlış uygulama denetimde ağır cezaya yol açar.
Proje türünüzü (ürün vs sipariş) doğru belirleyin. KDV muhasebecisi ile danışın. Sipariş projesinde fatura KDV dahil kesilmelidir.
TGB dışında çalışan personeli TGB'de göstermek
Kanuna aykırıdır ve denetimde ciddi cezalara yol açar. 5 yıllık faizle geri ödeme + vergi ziyaı cezası (%50-300) uygulanır.
Personel fiilen TGB'de çalışmalıdır. Biyometrik giriş-çıkış kaydı tutun. Uzaktan çalışma %20 sınırını kesinlikle aşmayın.
Dönemsel raporları zamanında teslim etmemek
3 aylık ve yıllık raporların gecikmesi, teşviklerin askıya alınmasına neden olabilir.
Raporlama takvimini ajandanıza ekleyin. Dönem bitmeden 1 hafta önce hazırlığa başlayın. Portal'da taslak oluşturup ilerleyin.
Fon ayırma yükümlülüğünü ihmal etmek
2022'den itibaren 1.000.000 TL üstü istisna kazançtan %2 fon ayırma zorunlu. Yerine getirilmezse %20 ceza + gecikme faizi.
Her yıl Mart ayında (beyanname dönemi) fon ayırma hesabı yapın. Girişim sermayesi fonlarını önceden araştırın. YMM'nize hatırlatın.
Destek personeli sınırını aşmak
Destek personeli Ar-Ge personelinin %10'unu aşamaz (≤15 kişi firmalarda %20). Fazla personel için tüm teşvikler iptal.
Personel planını her ay kontrol edin. Portal'da destek personeli oranını takip edin. Sınıra yaklaşıyorsanız personel tipini gözden geçirin.
Puantaj ve bordro kayıtlarını düzenli tutmamak
Denetimde ilk bakılan belgeler. Uyumsuzluk varsa tüm teşvikler sorgulanır.
Aylık puantaj tutanaklarını imzalatın. Biyometrik giriş-çıkış sistemi kullanın. SGK bildirgeleri ile portal kayıtlarının uyumlu olduğundan emin olun.
TGB geliri ile TGB dışı geliri ayırmamak
Kurumlar vergisi istisnası yalnızca TGB faaliyetlerinden elde edilen kazanca uygulanır. Ayrım yapılmazsa tüm istisna sorgulanır.
Muhasebe sisteminde TGB gelir/gider hesaplarını ayrı tutun. Transfer fiyatlandırması kurallarına uyun. Müşterek giderleri hakça dağıtın.
BAŞARILI TEKNOPARK FİRMASI PROFİLİ
Aşağıdaki özelliklere sahip firmalar hem başvuruda hem operasyonda sorun yaşamaz:
Sıkça Sorulan Sorular
Ön başvurudan yerleşime kadar toplam süre genellikle 1–3 ay arasındadır. Dosya hazırlığı ve hakem süreci en uzun aşamalardır. Bazı teknoparklarda 45 gün içinde karar verilmektedir.
Başvuru/değerlendirme ücreti teknopark bazında değişir. Normal firmalar için 12.000–24.000 TL, kuluçka firmaları için 4.000–9.000 TL aralığındadır (KDV hariç). Her teknopark kendi ücret tarifesini belirler.
Evet, kuluçka (inkübatör) programları aracılığıyla. Bazı teknoparklarda ön kuluçka sürecinde şirket kurma zorunluluğu yoktur. İş fikri onaylandıktan sonra A.Ş. veya Ltd. Şti. kurulması beklenir.
Ar-Ge, yazılım geliştirme ve tasarım faaliyeti içeren projeler. Rutin yazılım geliştirme, e-ticaret, sosyal medya yönetimi gibi faaliyetler kabul edilmez. Proje mutlaka teknolojik veya bilimsel yenilik unsuru içermelidir.
4691 sayılı Kanun kapsamındaki teşvikler (gelir vergisi, kurumlar vergisi, KDV, SGK, damga vergisi) 31 Aralık 2028 tarihine kadar geçerlidir. Bu süre daha önce birden fazla kez uzatılmıştır ve tekrar uzatılması beklenmektedir.
Evet. 2026 itibariyle bilişim personeli (yazılım geliştirici, siber güvenlik, AI, veri analitiği) çalışma süresinin %100'ünü, diğer Ar-Ge personeli %75'ini TGB dışında uzaktan çalışarak geçirebilir ve teşviklerden yararlanabilir. Bakanlık onayı ve TGB yönetici şirketi bilgilendirmesi gerekir. Bu oranlar 31.12.2026'ya kadar geçerlidir.
Faaliyet alanınıza yakın üniversite iş birliği, sektör odağı, kira bedeli, kuluçka programı ve lokasyon kritik faktörlerdir. İstanbul teknoparklarında kira yüksek ama ekosistem güçlü; Anadolu teknoparkları daha uygun fiyatlı ve teşvikler aynıdır.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın teknopark.sanayi.gov.tr adresindeki resmi TGB yönetim sistemidir. Teknopark tarafından kabul edildikten sonra firma portal'a tanımlanır. Proje bilgileri, personel kayıtları ve raporlamalar bu portal üzerinden yapılır.
Evet, firmanın TGB dışında ofisi veya şubesi olabilir. Ancak teşvikler yalnızca TGB içinde yürütülen Ar-Ge faaliyetleri ve burada çalışan personel için geçerlidir. TGB dışı gelirler teşvik kapsamına girmez.
Evet. Türkiye'de tescil edilmiş yabancı sermayeli şirketler (A.Ş. veya Ltd.) TGB'lere başvurabilir ve tüm teşviklerden eşit koşullarda yararlanabilir. SAP, Microsoft, Huawei gibi firmalar aktif olarak teknoparklarda faaliyet göstermektedir.
Hayır. KDV istisnası yalnızca firmanın kendi ürünü olan yazılım teslimlerinde geçerlidir. Sipariş projesinde fatura KDV dahil kesilir. Bu kuralın ihlali denetimde ciddi cezaya yol açar.
Evet. TGB teşvikleri (vergi istisnası) ve TÜBİTAK hibeleri (nakit destek) farklı mekanizmalardır ve aynı proje için kombine edilebilir. Bu, firmanın toplam destek tutarını önemli ölçüde artırır.
Bakanlık denetimi yılda en az 1 kez yapılır, habersiz de olabilir. Teknopark iç denetimi 3 ayda bir dönemsel rapor kontrolüyle gerçekleşir. Vergi denetimi risk bazlıdır. Puantaj, portal kayıtları ve muhasebe belgeleri denetimde ilk kontrol edilen belgelerdir.
Minimum personel sınırı yoktur, 1 kişi ile başvuru yapılabilir. Ancak en az 1 nitelikli Ar-Ge personeli (lisans mezunu, projeye uygun eğitim/deneyim) gereklidir. Kuluçka programlarında daha esnek koşullar uygulanabilir.
4691 TGB içinde faaliyet zorunludur, minimum personel yoktur, KDV istisnası vardır. 5746 firmanın kendi tesisinde uygulanır, en az 15 Ar-Ge personeli gerektirir, KDV istisnası yoktur. İki kanun aynı anda kullanılamaz.
2024 güncellemesiyle istisna kazancı 2.000.000 TL ve üzerinde olan firmalar bu tutarın %3'ünü ayırmak zorundadır (yıllık üst sınır 100.000.000 TL). İlgili takvim yılı sonuna kadar girişim sermayesi fonlarına veya kuluçka merkezlerine yatırılmalıdır. Zarar durumunda bile yükümlülük devam eder.
Destek personeli (sekreter, muhasebe, İK vb.), toplam Ar-Ge personelinin %10'unu aşamaz. Ancak toplam personel sayısı 15 ve altında olan firmalarda bu oran %20'ye çıkar. Sınır aşıldığında fazla personel için teşvikler iptal edilir.
Red gerekçesi yazılı olarak bildirilir. Projenizi revize edip 3-6 ay sonra aynı veya farklı teknopark'a tekrar başvurabilirsiniz. Ret sınırı yoktur. Hakem geri bildirimlerini dikkate alarak zayıf noktaları güçlendirin.
Beyannamedeki herhangi bir istisna/indirim kalemi 500.000 TL'yi aşıyorsa YMM tasdik raporu zorunludur (2025'ten itibaren). Kritik: YMM Tam Tasdik sözleşmesi ilgili yılın Ocak ayı sonuna kadar imzalanmalıdır, geç imza istisna hakkını kaybettirir. Rapor dijital vergi dairesi üzerinden elektronik sunulur.
Evet. 2024 değişikliğiyle tasarım faaliyetleri tam kapsamda TGB teşviklerine dahil edilmiştir. Endüstriyel tasarım, UX araştırma, medikal cihaz ergonomi tasarımı gibi faaliyetler kapsama girer. Saf estetik/grafik tasarım kapsam dışıdır.
Hangi Teknopark Size Uygun?
Türkiye'deki 114 teknopark hakkında detaylı bilgi, istatistik ve karşılaştırma.