Patent ve Fikri Mülkiyet Rehberi
Patent, faydalı model, endüstriyel tasarım, marka tescili ve telif hakkı — startup'lar için fikri mülkiyet stratejisi.
TÜRKPATENT: turkpatent.gov.tr — Türk Patent ve Marka Kurumu. Tüm başvurular online yapılır.
FİKRİ MÜLKİYET KORUMA TÜRLERİ
| Tür | Koruma | Süre | Maliyet | Gereksinim | İdeal Kullanım |
|---|---|---|---|---|---|
| Patent | 20 yıl | 2-4 yıl | 25-50K TL | Yenilik + buluş basamağı + sanayiye uygulanabilirlik | Donanım, ilaç, kimya, yeni algoritma |
| Faydalı Model | 10 yıl | 3-6 ay | 10-20K TL | Yenilik + sanayiye uygulanabilirlik (buluş basamağı gerekmez) | Yazılım inovasyonu, mekanik iyileştirme |
| Endüstriyel Tasarım | 25 yıl (5+5+5+5+5) | 3-6 ay | 5-10K TL | Yeni ve ayırt edici görünüm | UI/UX, ürün tasarımı, ambalaj |
| Marka Tescili | 10 yıl (süresiz yenileme) | 6-8 ay | 3-8K TL | Ayırt edici isim/logo/slogan | Her firma — şirket adı, ürün adı, logo |
| Telif Hakkı | 70 yıl (eser sahibi ölümünden) | Otomatik (tescil gerekmez) | 0 TL | Özgün eser (kaynak kod, tasarım, metin) | Yazılım kaynak kodu, içerik, tasarım |
STARTUP FİKRİ MÜLKİYET STRATEJİSİ — ZAMAN ÇİZELGESİ
Gün 1: Marka tescili
Şirket kurulur kurulmaz firma adı + logo için TÜRKPATENT marka başvurusu yapın. Maliyeti düşük, koruma uzun vadeli.
Ay 3: Telif hakkı beyanı
Yazılım kaynak kodunuz için telif hakkı beyannamesi hazırlayın. Tescil gerekmez ama beyanname ispat kolaylığı sağlar.
Ay 6: Faydalı model değerlendirme
Yazılımdaki teknik yenilik faydalı model ile korunabilir mi? Patent vekiline danışın. Hızlı tescil (3-6 ay) + 10 yıl koruma.
Ay 12: Patent araştırması
Büyük yenilik varsa patent başvurusu değerlendirin. Önce TÜRKPATENT araştırma raporu alın, sonra başvuru kararı verin.
İhracat planı: PCT
Uluslararası pazara açılıyorsanız PCT başvurusu ile 150+ ülkede koruma. Başvuru sonrası 30 ay düşünme süresi.
Sıkça Sorulan Sorular
Patent: yüksek buluş basamağı gerektirir, 20 yıl koruma, inceleme süreci 2-4 yıl. Faydalı model: düşük buluş basamağı yeterli, 10 yıl koruma, incelemesiz tescil (3-6 ay). Yazılım innovasyonları genellikle faydalı model ile korunur.
Türkiye'de 'yazılım' tek başına patentlenemez. Ancak yazılımın teknik bir problemi çözen yeni bir yöntemi (algoritma + donanım etkileşimi) patentlenebilir. Örnek: 'makine öğrenmesi ile gerçek zamanlı anomali tespit yöntemi' patentlenebilir, 'mobil uygulama' patentlenemez.
Faydalı model: 3-6 ay (incelemesiz). Patent: 2-4 yıl (araştırma + inceleme). Hızlandırılmış inceleme (PPH) ile patent süresi 12-18 aya düşürülebilir.
TÜRKPATENT harçları: başvuru ~1.000 TL, araştırma ~5.000 TL, inceleme ~3.000 TL. Patent vekili ücreti: 15.000-40.000 TL. Toplam: 25.000-50.000 TL (Türkiye). Uluslararası (PCT): 50.000-150.000 TL.
Evet. TÜBİTAK TEYDEB projelerinde patent başvuru ve tescil masrafları desteklenen gider kalemidir. Ayrıca TÜBİTAK 1602 Patent Destek Programı ulusal ve uluslararası patent başvurularını hibe ile destekler.
TÜRKPATENT'e online başvuru sonrası: ön inceleme (1 ay) → yayın (2 ay ilan) → itiraz süresi (2 ay) → tescil belgesi. Toplam: 6-8 ay. İtiraz yoksa daha hızlı. Marka 10 yıl geçerli, süresiz yenilenebilir.
Patent Cooperation Treaty — tek başvuru ile 150+ ülkede patent hakları korunur. TÜRKPATENT üzerinden başvuru yapılır. Başvuru sonrası 30 ay içinde hedef ülkelerde ulusal aşamaya geçilir. Maliyetli ama küresel koruma sağlar.
Ürünün görünümünü (şekil, renk, desen) koruyan tescildir. UI/UX tasarımları, fiziksel ürün görünümleri tescil edilebilir. 5 yıl geçerli, 5'er yıllık uzatmalarla max 25 yıl.