Ar-Ge Teşvik Karşılaştırma: 4691 vs 5746

Türkiye'de Ar-Ge teşviklerinden yararlanmanın iki ana yolu var: Teknopark (4691 sayılı Kanun) ve Ar-Ge Merkezi (5746 sayılı Kanun). İkisi de güçlü teşvikler sunar ama mekanizmaları farklıdır. Yanlış seçim yılda yüzbinlerce lira kayıp demektir.

Bu yazıda 12 kriterde detaylı karşılaştırma yaparak, firma profilinize göre hangisinin uygun olduğunu netleştiriyoruz.

12 Kriterde Karşılaştırma

---

En Kritik Fark: Kazanç İstisnası vs Harcama İndirimi

Bu fark hangi mekanizmanın daha avantajlı olduğunu belirler:

Teknopark: Kazanç İstisnası

TGB'de elde edilen kâr vergiden istisna. Kârlı firmalar için güçlü — ne kadar çok kâr, o kadar çok tasarruf.

Örnek: 5M TL kâr → Normal KV: 1.25M TL (%25). Teknopark: 500K TL (min %10). Tasarruf: 750K TL.

Ar-Ge Merkezi: Harcama İndirimi

Yıllık Ar-Ge harcamalarının %100'ü KV matrahından indirilir. Yüksek harcama + düşük kâr olan firmalar için güçlü.

Örnek: 10M TL Ar-Ge harcaması, 3M TL kâr → İndirim: 10M TL matrahtan düşülür → KV matrahı: 0 (hatta 7M TL taşınabilir indirim). Tasarruf: 750K TL + gelecek yıla 7M TL indirim hakkı.

Karar Kuralı

• ●Kâr > Ar-Ge harcaması → Teknopark daha avantajlı
• ●Ar-Ge harcaması > Kâr → Ar-Ge Merkezi daha avantajlı (indirim taşınır)
• ●Yazılım satışı yapıyorsanız → Teknopark (KDV istisnası farkı yaratır)

---

KDV İstisnası — Teknopark'ın Benzersiz Avantajı

Ar-Ge Merkezi'nde KDV istisnası YOKTUR. Teknopark'ta ise yazılım teslimlerinde %0 KDV.

Yıllık 3M TL yazılım satışı yapan firma:

• ●Teknopark: KDV = 0 TL
• ●Ar-Ge Merkezi: KDV = 600K TL (%20)
• ●Fark: 600K TL/yıl

Bu tek kriter bile birçok yazılım firması için teknopark'ı net daha avantajlı kılar.

---

10 Kişilik Firma: Toplam Maliyet Karşılaştırma

Senaryo: 10 kişi, ortalama 76K TL brüt, yıllık 3M TL kâr, 3M TL yazılım satışı

Teknopark: ~180K TL/yıl daha avantajlı (KDV istisnası farkı, kira maliyeti çıkılmış hali).

---

Karar Ağacı

Soru 1: Kaç kişilik Ar-Ge ekibiniz var?

• ●1-14 kişi → Teknopark (Ar-Ge Merkezi min 15 TZE)
• ●15+ kişi → Soru 2

Soru 2: Yazılım satışı yapıyor musunuz?

• ●Evet (SaaS, lisans) → Teknopark (KDV istisnası)
• ●Hayır (danışmanlık, outsource) → Soru 3

Soru 3: Kendi ofisinizde mi kalmak istiyorsunuz?

• ●Evet → Ar-Ge Merkezi
• ●Fark etmez → Maliyet karşılaştırması yapın

Soru 4: Kârınız mı yüksek, Ar-Ge harcamanız mı?

• ●Kâr yüksek → Teknopark (kazanç istisnası)
• ●Harcama yüksek → Ar-Ge Merkezi (harcama indirimi)

---

Kombine Kullanım

Aynı firma her ikisini birden kullanabilir:

• ●Teknopark'ta: yazılım geliştirme ekibi (KDV istisnası)
• ●Ar-Ge Merkezi'nde: donanım Ar-Ge ekibi (harcama indirimi)

Kural: Aynı personel ve proje ikisinde aynı anda kullanılamaz.

3'lü karşılaştırma (Serbest Bölge dahil) için: Teknopark vs Ar-Ge Merkezi vs Serbest Bölge

---

Sık Sorulan Sorular

15 kişi olmadan Ar-Ge Merkezi kurulabilir mi? Hayır. 15 TZE (tam zamanlı eşdeğer) zorunlu. Yarı zamanlı personel hesaba katılır (2 yarı zamanlı = 1 TZE).

Tasarım Merkezi farkı nedir? Tasarım Merkezi 5746 kapsamında, min 10 TZE ile kurulur. Aynı teşviklerden yararlanır. Endüstriyel tasarım, UX/UI araştırma gibi alanlar kapsamda.

İkisinden aynı anda yararlanabilir miyim? Evet, farklı projeler ve personellerle. Aynı kişi/proje ikisinde aynı anda olamaz.

---

Sonuç

• ●15 kişiden az → Teknopark tek seçenek
• ●Yazılım satışı → Teknopark (KDV istisnası)
• ●Kendi ofis + yüksek Ar-Ge harcaması → Ar-Ge Merkezi
• ●Büyük firma → Kombine kullanım en avantajlı

Detaylı Maliyet Senaryoları

Farklı firma profilleri için 4691 ve 5746 arasındaki farkın somutlaştırıldığı senaryoları inceleyelim.

Senaryo 1: 5 Kişilik Yazılım Startup'ı

Sonuç: 15 kişinin altında Ar-Ge Merkezi seçenek değildir. Teknopark tek yol.

Senaryo 2: 20 Kişilik Yazılım Firması

Sonuç: Ar-Ge harcaması kâra göre çok yüksek olduğunda harcama indirimi daha avantajlı. Ama KDV istisnası bu senaryoda 1.2M TL'lik fark yaratıyor. Eğer firma yurtiçi B2B yazılım satışı yapıyorsa teknopark'taki KDV avantajı dengeyi değiştirebilir.

Senaryo 3: 50 Kişilik Büyük Yazılım Firması

Sonuç: Büyük firmalarda Ar-Ge harcama indirimi çok güçlü. Ama bu senaryoda en avantajlı strateji kombine kullanımdır — yazılım ekibini teknopark'ta (KDV istisnası), geri kalanını Ar-Ge Merkezi'nde tutmak.

---

Genişletilmiş Karar Ağacı: 8 Soru ile Kesin Sonuç

Aşağıdaki 8 soruyu sırayla yanıtlayarak en uygun mekanizmayı belirleyebilirsiniz:

Soru 1: Kaç kişilik Ar-Ge ekibiniz var?

• ●1-14 kişi → Teknopark (tek seçenek)
• ●15+ kişi → Soru 2'ye geçin

Soru 2: Yurtiçi B2B/B2C yazılım satışınız var mı?

• ●Evet, yıllık 1M+ TL yazılım satışı → KDV istisnası kritik → Soru 3'e geçin
• ●Hayır / çok az → Soru 4'e geçin

Soru 3: Kâr marjınız yüksek mi?

• ●Kâr > Ar-Ge harcamasının %50'si → Teknopark (kazanç istisnası + KDV)
• ●Kâr < Ar-Ge harcamasının %50'si → Kombine değerlendirme yapın

Soru 4: Kendi ofisinizde mi kalmak istiyorsunuz?

• ●Evet, taşınmak istemiyorum → Ar-Ge Merkezi
• ●Fark etmez → Soru 5'e geçin

Soru 5: Ar-Ge harcamanız kârınızdan büyük mü?

• ●Evet → Ar-Ge Merkezi (harcama indirimi avantajlı)
• ●Hayır → Teknopark (kazanç istisnası avantajlı)

Soru 6: Büyüme planınız ne?

• ●50+ kişiye çıkacağız → Her iki mekanizmayı kombine planlayın
• ●15-30 kişide kalacağız → Tek mekanizma yeterli

Soru 7: TÜBİTAK/KOSGEB planınız var mı?

• ●Evet → Her ikisi de uyumlu, ancak teknopark'ta TÜBİTAK proje başvurusu yönetimi daha kolay (deneyimli muhasebeciler)

Soru 8: İhracat odaklı mısınız?

• ●Evet, %80+ gelir yurtdışı → Serbest Bölge de değerlendirin
• ●Hayır → Teknopark veya Ar-Ge Merkezi

---

Başvuru Süreci Karşılaştırması

Teknopark başvurusu daha hızlı ve süreç daha hafiftir. Ar-Ge Merkezi başvurusu daha bürokratik ama onay sonrası kendi ofisinizde kalırsınız.

---

2028 Teşvik Süresi ve Uzatma Senaryoları

Her iki mekanizmanın teşvikleri 31 Aralık 2028'de sona ermektedir. Mevcut durumda:

• ●Uzatma beklentisi: Sektör lobisi güçlü, uzatma yüksek olasılıkla gelecek
• ●Olası değişiklikler: KV istisnasında oran değişikliği, fon ayırma oranında artış
• ●Tavsiye: Ertelemeyin — 2028'e kadar en az 2 yıl teşvikten yararlanabilirsiniz

---

Ek Avantaj: Kombine Kullanım Detayları

Bir firma teknopark ve Ar-Ge Merkezi'ni aynı anda kullanabilir. Bu strateji özellikle 30+ kişilik firmalar için çok avantajlıdır:

Örnek Yapı:

• ●Teknopark ofisi: 15 kişilik yazılım geliştirme ekibi → KDV istisnası + GV istisnası
• ●Ar-Ge Merkezi (kendi ofis): 20 kişilik donanım Ar-Ge ekibi → harcama indirimi

Dikkat Edilecekler:

• ●Aynı personel iki mekanizmada aynı anda çalışamaz
• ●Aynı proje iki mekanizmada aynı anda gösterilemez
• ●Muhasebe sistemi ayrı izlenmelidir — mali müşavirin her iki mekanizmayı bilmesi kritik
• ●SGK bildirgeleri ayrı işyeri sicil numarası ile yapılmalıdır

---

İlgili:

• ●Teknopark Başvuru Rehberi (15 bölüm)
• ●Teşvik Hesaplayıcı — senaryonuzu hesaplayın
• ●Teknopark vs Ar-Ge Merkezi vs Serbest Bölge
• ●Teknopark Kira Ücretleri
• ●Şirket Kurma Rehberi — A.Ş. vs Ltd.
• ●TÜBİTAK Rehberi — Ar-Ge hibesi
• ●KOSGEB Rehberi — girişimcilik desteği
• ●Destek Bul — size uygun teşvik