A'dan Z'ye Startup Terimleri

Erken aşama startup'lara mentorluk, eğitim ve bazen yatırım sağlayan, belirli süreli (genelde 3-6 ay) yoğun program.

Kendi sermayesini erken aşama startup'lara yatıran bireysel yatırımcı. Genelde Pre-Seed ve Seed turlarında aktif.

Yıllık yinelenen gelir. SaaS şirketlerinde abonelik gelirinin yıllık toplamı. MRR × 12.

5746 sayılı kanun kapsamında kurulan, en az 15 Ar-Ge personeli gerektiren araştırma merkezi. GV istisnası, SGK desteği, %100 harcama indirimi sağlar.

Bir şirketi ekibini/yetkinliğini almak amacıyla satın alma. Ürün değil, talent odaklı.

Yazılım bileşenlerinin birbirleriyle iletişim kurmasını sağlayan arayüz. SaaS entegrasyonlarının temeli.

Çevik yazılım geliştirme metodolojisi. Sprint bazlı, iteratif geliştirme. Scrum ve Kanban en yaygın framework'leri.

İşletmeden işletmeye satış modeli. SaaS, enterprise yazılım, toptan satış gibi.

İşletmeden tüketiciye satış modeli. E-ticaret, mobil uygulama, D2C gibi.

Dış yatırım almadan, kendi gelirleriyle büyüyen startup modeli. Kurucu sermayesi + müşteri geliri.

İki büyük tur arasında yapılan küçük çaplı ara yatırım turu. Genelde convertible note formatında.

Aylık nakit yakma hızı. Gelir - gider = negatifse burn rate. Runway'i belirler.

Reid Hoffman'ın kavramı. Hız için verimliliği feda ederek ultra-hızlı büyüme stratejisi.

Rekabetin olmadığı veya az olduğu pazar alanı. Kırmızı okyanus = yoğun rekabet.

Yapılacak işlerin önceliklendirilmiş listesi. Product backlog (ürün) ve sprint backlog (dönem) olarak ikiye ayrılır.

Müşteri edinme maliyeti. Toplam pazarlama + satış harcaması / yeni müşteri sayısı.

Şirketin ortaklık yapısını gösteren tablo. Kim ne kadar hisseye sahip, hangi fiyattan almış.

Müşteri kayıp oranı. Belirli dönemde ayrılan müşteri / toplam müşteri. SaaS'ta kritik metrik.

Vesting sürecinde ilk hak kazanım eşiği. Genelde 1 yıl cliff + 4 yıl vesting.

Sonraki yatırım turunda hisseye dönüşen borçlanma aracı. Erken aşamada değerleme belirsizliğini çözer.

Müşterileri kayıt tarihine göre gruplayarak davranış analizi. Retention ve LTV ölçümünde kullanılır.

Yeni bir ürünün yeterli kullanıcı/veri olmadan çalışamama sorunu. Özellikle marketplace'lerde.

Satılan malın maliyeti. SaaS'ta hosting, destek, onboarding maliyetleri dahil.

Şirketin ortaklık yapısını gösteren tablo. Her ortağın hisse oranı, yatırım tutarı ve hisse türü. Yatırım turlarında kritik belge.

Müşteri kayıp oranı. Belirli dönemde ayrılan müşteri sayısının toplam müşteri sayısına oranı. SaaS'ta en kritik metrik.

Teknolojiden sorumlu üst düzey yönetici. Startup'larda genelde kurucu ortaklardan biri. Teknik vizyon, mimari kararlar ve mühendislik ekibinden sorumlu.

Aracı olmadan doğrudan tüketiciye satış modeli. Kendi e-ticaret sitesi üzerinden.

Teknopark ve serbest bölgelerde personel ücretleri ve proje belgelerinden damga vergisi alınmaması.

Halka açık olmayan, sadece online sipariş karşılama amaçlı depo/mağaza. Quick commerce modelinin temel yapı taşı.

Akseleratör programlarının sonunda startup'ların yatırımcılara sunum yaptığı etkinlik.

Yeni hisse ihracı sonucu mevcut ortakların pay oranının düşmesi. Her yatırım turunda gerçekleşir.

Yatırım öncesi firma inceleme süreci. Finansal, hukuki, teknik ve ticari boyutları kapsar.

10 milyar dolar üzeri değerlemeye ulaşmış startup. Türkiye'den Getir bu seviyeye ulaştı.

Bilimsel keşiflere veya mühendislik inovasyonlarına dayanan teknoloji. AI, kuantum, biyotek, nano gibi.

Bir önceki turdan daha düşük değerlemeyle yapılan yatırım turu. Kötüye gidiş sinyali.

Çoğunluk hissedarın şirket satışında azınlık hissedarları da satmaya zorlama hakkı.

Talep yaratma. Potansiyel müşterilerde ürüne/hizmete ilgi uyandırma süreçleri. İçerik pazarlama, webinar, reklam kombine.

Yazılım geliştirme (Dev) ve operasyon (Ops) süreçlerinin birleştirilmesi. CI/CD, altyapı otomasyonu, monitoring.

GİB (Gelir İdaresi Başkanlığı) üzerinden elektronik ortamda düzenlenen fatura. Belirli ciro üstü firmalar için zorunlu.

Yatırımcıların ve kurucuların şirketteki paylarını nakde çevirme süreci. IPO, satın alma veya ikincil satış.

Ürünün mevcut ekosisteme (API'ler, entegrasyonlar, pazaryerleri) ne kadar iyi uyduğu.

VC fonunda veya kuluçka merkezinde görev alan deneyimli girişimci. Danışmanlık + yeni iş kurma.

Çalışan hisse sahipliği planı. Startup'larda talent çekme ve tutma aracı.

Öz sermaye, hisse. Şirketteki ortaklık payı. Yatırımcılar equity karşılığında para yatırır.

Temel özelliklerin ücretsiz, gelişmiş özelliklerin ücretli sunulduğu iş modeli.

Tam zamanlı eşdeğer personel sayısı. Ar-Ge Merkezi başvurusunda kritik (min 15 FTE).

Sunucusuz (serverless) bilgi işlem modeli. AWS Lambda, Google Cloud Functions gibi.

Pazara ilk giren olmanın sağladığı avantaj. Marka bilinirliği, müşteri tabanı, ağ etkisi.

Amazon'un popülerleştirdiği kavram. Her döngüde ivme kazanan, kendini besleyen büyüme mekanizması.

Yazılım özelliğini kod değişikliği yapmadan açıp kapama mekanizması. A/B test ve kademeli yayın için kullanılır.

Gelir Vergisi Stopajı İstisnası. Teknopark ve Ar-Ge merkezlerinde Ar-Ge personeli maaşlarından eğitim seviyesine göre %80-95 istisna.

Brüt mal değeri. Marketplace platformlarında gerçekleşen toplam işlem hacmi.

Ürünü pazara sunma stratejisi. Hedef müşteri, kanal, fiyatlandırma, mesajlaşma planı.

Düşük bütçeyle, yaratıcı ve veri odaklı hızlı büyüme teknikleri.

Brüt kâr marjı. (Gelir - COGS) / Gelir × 100. SaaS'ta %70+ beklenir, e-ticarette %30-50 normal.

Ürünü pazara sunma stratejisi. Hedef müşteri, kanal, fiyatlandırma ve mesajlaşma planını kapsar.

Şirket hisselerinin borsa aracılığıyla halka satışı. En büyük exit yöntemlerinden biri.

Uzun süre düz gidip aniden yukarı fırlayan büyüme eğrisi. VC'lerin aradığı büyüme grafiği.

Fikir aşamasındaki girişimlere uzun süreli destek sağlayan yapı. Akseleratörden farklı olarak süre sınırı genelde yoktur.

Kripto token satışıyla fon toplama yöntemi. 2017-2018'de popüler, şimdi regüle ediliyor.

Uluslararası Banka Hesap Numarası. Elektronik para kuruluşları (Papara, Param gibi) kendi IBAN'larını verebilir — BDDK lisansı gerektirir.

İdeal müşteri profili. Ürününüzden en çok fayda sağlayacak, en yüksek LTV'ye sahip müşteri segmenti tanımı.

Tekrarlama, yineleme. Ürünü sürekli geliştirme döngüsü. Build → Measure → Learn döngüsünün her turuna iteration denir.

Yatırımın ilk yıllarda negatif getiri, sonra hızla pozitif getiri eğrisi. VC fon performans grafiği.

Teknopark ve serbest bölgelerde yazılım tesliminde %20 KDV'den muafiyet.

Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı. Girişimcilik, KOBİ Teknoyatırım destek programları.

Erken aşama girişimlere ofis alanı, mentorluk ve destek hizmetleri sunan yapı. Genelde teknopark bünyesinde.

Teknoparklarda yazılım gelirleri üzerinden KV istisnası. 2024'ten itibaren minimum %10 KV uygulanır.

Temel performans göstergesi. İşin başarısını ölçen kritik metrikler.

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (6698). Türkiye'nin veri koruma yasası, AB GDPR'ın Türkiye versiyonu. Tüm firmaların uyması zorunlu.

Müşteri yaşam boyu değeri. Bir müşterinin firma ile ilişkisi boyunca getirdiği toplam gelir.

Potansiyel müşteri. Ürün/hizmetle ilgilenen ama henüz satın almamış kişi/firma.

Eric Ries'ın metodolojisi. Build-Measure-Learn döngüsü. Minimum israfla ürün geliştirme.

Şirket satışında yatırımcının parası önce geri alma hakkı. 1x, 2x veya participating.

Potansiyel müşteri oluşturma. Website formu, içerik indirme, webinar kaydı gibi kanallarla contact bilgisi toplama.

Birleşme ve satın alma. Bir firmanın başka bir firmayı satın alması veya iki firmanın birleşmesi.

Angel yatırımcıları bir araya getiren yapı. Türkiye'de BIC Angels, Galata Business Angels gibi.

Minimum uygulanabilir ürün. En temel özellikleriyle pazara sunulan ilk versiyon.

Aylık yinelenen gelir. SaaS'ta abonelik gelirinin aylık toplamı.

Alıcı ve satıcıyı buluşturan platform modeli. Komisyon bazlı gelir. N11, Sahibinden gibi.

Rekabetçi hendek. Rakiplerin taklit etmesini zorlaştıran yapısal avantaj. Patent, ağ etkisi, veri gibi.

Marketing Qualified Lead / Sales Qualified Lead. MQL: pazarlama tarafından nitelenen lead. SQL: satış tarafından nitelenen, görüşmeye hazır lead.

Avrupa ekonomik faaliyet sınıflandırma sistemi. Şirket kuruluşunda seçilen faaliyet kodu. Teşviklerde önemli.

Gizlilik sözleşmesi. Taraflar arasında paylaşılan bilgilerin ifşa edilmemesini garanti eden sözleşme.

Müşteri memnuniyet skoru. 'Bizi tavsiye eder misiniz?' sorusuna -100 ile +100 arası.

Şirketin en önemli tek metriği. Her şeyin odaklandığı büyüme göstergesi.

Ağ etkisi. Her yeni kullanıcının mevcut kullanıcılar için değer katması. Marketplace, sosyal ağ ve ödeme platformlarında güçlü moat.

Hedefler ve anahtar sonuçlar. Google'ın popülerleştirdiği hedef yönetim sistemi.

Kullanıcının ürüne ilk adımlarını atma süreci. İyi onboarding = düşük churn, yüksek aktivasyon. SaaS'ta kritik.

Hedef ve anahtar sonuçlar. Google'ın popülerleştirdiği hedef yönetim sistemi. Quarterly döngülerle çalışır.

Yatırımcılara sunulan 10-15 slaytlık sunum. Problem, çözüm, pazar, iş modeli, ekip, finansallar.

Startup'ın iş modelini, ürünü veya hedef pazarını köklü olarak değiştirmesi.

Ürün-pazar uyumu. Ürünün gerçek bir ihtiyacı karşıladığının ve sürdürülebilir talep olduğunun kanıtı.

Pre-money: Yatırım öncesi şirket değerlemesi. Post-money: Yatırım sonrası (pre-money + yatırım tutarı).

İçerik veya özelliğin ücretli bariyerin arkasında tutulması. Freemium modelin bir parçası.

Ürünün kendisinin ana büyüme motoru olduğu strateji. Self-serve, freemium, viral loop.

Konsept kanıtlama. Bir fikrin teknik olarak uygulanabilir olduğunun küçük ölçekli kanıtı.

En erken aşama yatırım turu. Genelde $50K-$500K arası. Fikir + ekip + MVP aşaması.

Yeni ürünlerin tanıtıldığı ve oylanan platform. Global lansman için önemli kanal.

Ödeme kartı endüstrisi veri güvenliği standardı. Kart bilgisi işleyen tüm firmalar için zorunlu. Fintech'ler için kritik sertifikasyon.

Mevcut nakit ile kaç ay daha faaliyete devam edilebileceği. Nakit / aylık burn rate.

Müşteri tutma oranı. Belirli dönemde kalan müşteri / başlangıç müşteri sayısı.

Şirketin gelir elde etme yöntemi. Abonelik, komisyon, reklam, lisans, freemium gibi.

Yatırım getirisi. (Kazanç - Maliyet) / Maliyet × 100. Teşvik hesaplamalarında da kullanılır.

Müşteri tutma. Belirli dönemde kalan müşteri oranı. Day 1, Day 7, Day 30 retention SaaS ve mobil uygulamalarda takip edilir.

Abonelik bazlı bulut yazılım modeli. Kullanıcılar yazılımı indirmez, web üzerinden kullanır.

Y Combinator'ın geliştirdiği basit yatırım aracı. Convertible note'a benzer ama borç değil.

Ürün geliştirme ve ilk büyüme aşaması yatırımı. Genelde $100K-$2M arası. Angel'lardan veya seed VC'lerden.

İhracat odaklı üretim ve hizmet alanı. GV %100, KV %100 (ihracat), KDV, Damga istisnaları. Gümrük muafiyeti.

Teknopark, Ar-Ge Merkezi ve Serbest Bölgelerde SGK işveren payının %50'sinin Hazine tarafından karşılanması.

Çalışanlara belirli fiyattan şirket hissesi alma hakkı veren opsiyon. Talent retention aracı.

Ölçeklenebilirlik. Gelir artarken maliyetin orantısız düşük kalma kapasitesi.

Ardışık yatırım turları. A: ürün-pazar uyumu sonrası, B: ölçeklendirme, C: pazar hakimiyeti.

Hizmet seviyesi anlaşması. Uptime, yanıt süresi, destek koşulları gibi garantiler.

Gelecekteki hisse için basit anlaşma. Y Combinator tarafından geliştirildi. Convertible note'a benzer ama borç değil — faiz ve vade yok.

Agile framework. Sprint (2-4 hafta), daily standup, sprint review, retrospective. Product Owner, Scrum Master, Development Team rolleri.

Ardışık yatırım turları. A: PMF sonrası ölçeklendirme ($3-10M). B: Büyüme hızlandırma ($10-50M). C: Pazar hakimiyeti ($50M+).

Hizmet seviyesi anlaşması. Uptime (%99.9), yanıt süresi, destek koşulları gibi garantiler. Enterprise SaaS'ta zorunlu.

Scrum'da sabit süreli geliştirme döngüsü (genelde 2 hafta). Her sprint sonunda çalışan, test edilmiş, deploy edilebilir ürün çıktısı beklenir.

Birden fazla startup'ı paralel olarak kuran ve büyüten yapı. Fikir, ekip, sermaye ve operasyonel destek sağlar. Venture builder olarak da bilinir.

Tedarik zinciri. Hammaddeden son müşteriye kadar olan süreç. E-ticaret ve üretim startup'larında kritik optimizasyon alanı.

4691 sayılı kanun kapsamında kurulan Teknoloji Geliştirme Bölgesi. GV, SGK, KV, KDV, Damga istisnası sağlar.

Yatırım koşullarını özetleyen ön anlaşma belgesi. Değerleme, dilüsyon, board hakları, likidation preference.

Teknoloji olgunluk seviyesi. TÜBİTAK projelerinde TRL 1-9 skalası kullanılır.

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu. 1501, 1507, 1512 BİGG gibi Ar-Ge destek programları.

Total/Serviceable/Obtainable Market. Toplam pazar, ulaşılabilir pazar, elde edilebilir pazar.

Bkz: Teknopark (TGB). Uluslararası kullanımda technology park veya science park.

Blockchain üzerinde dijital varlık. Utility token, security token, NFT gibi türleri var.

Startup'ın büyüme kanıtı. Kullanıcı sayısı, gelir, müşteri büyümesi gibi metrikler.

Teknoloji Geliştirme Bölgesi. Teknopark'ın resmi adı. 4691 sayılı kanun kapsamında kurulan, Ar-Ge firmalarına teşvik sağlayan bölgeler.

TÜBİTAK Teknoloji ve Yenilik Destek Programları Başkanlığı. 1501, 1507, 1512 gibi hibe programlarını yöneten birim.

Varlıkların dijital token'lara dönüştürülmesi. Gayrimenkul, sanat eseri veya hisse senetlerinin blockchain üzerinde temsili.

1 milyar dolar üzeri değerlemeye ulaşmış startup. Türkiye'den Getir, Trendyol, Dream Games gibi.

Birim ekonomisi. Tek müşteri veya tek işlem bazında kârlılık analizi. LTV > CAC olmalı.

User Interface / User Experience. UI: kullanıcı arayüzü tasarımı. UX: kullanıcı deneyimi tasarımı. Startup'larda ürün başarısının %50'si UX'e bağlı.

Şirket değerlemesi. Pre-money ve post-money olarak ayrılır. Çarpan, DCF veya comparable yöntemleriyle hesaplanır.

Girişim sermayesi fonu. Profesyonel olarak yönetilen, LP'lerden toplanan fonla startup'lara yatırım yapan yapı.

Hisse hak kazanım süreci. Genelde 4 yıl sürer, 1 yıl cliff vardır. Çalışan ve kurucu bağlılığı için.

Belirli bir sektöre özel SaaS çözümü. Sağlık SaaS, hukuk SaaS, inşaat SaaS gibi.

Her mevcut kullanıcının kaç yeni kullanıcı getirdiğini gösteren katsayı. K > 1 = viral büyüme.

Convertible note veya SAFE'de maksimum değerleme sınırı. Yatırımcıyı korur — sonraki tur değerlemesi ne kadar yüksek olursa olsun, bu tavandan hisse alır.

Bkz: Startup Studio. Fikir üretimi + ekip kurma + sermaye sağlama + operasyonel destek — hepsini bir çatı altında yapan yapı.

Girişim borcu. VC yatırımı almış startup'lara verilen borç finansmanı. Dilüsyon olmadan runway uzatma aracı. SVB, WestRiver gibi.

Aşamalı, sıralı proje geliştirme metodolojisi. Agile'ın tersi.

Ürün arayüzünün düşük sadakat tasarımı. İşlevsellik ve layout'u gösteren iskelet çizim.

Ürün arayüzünün düşük sadakat (lo-fi) tasarım iskeleti. İşlevsellik ve layout'u gösteren çizim. Figma, Balsamiq gibi araçlarla yapılır.

Yeminli Mali Müşavir. Denetim ve tasdik yetkili mali müşavir. TÜBİTAK proje harcama raporlarını onaylar.

Dünyanın en prestijli akseleratörü. Airbnb, Stripe, Dropbox gibi şirketleri yetiştirdi. Türkiye'den de kabul alan girişimler var.

Peter Thiel'in kitabından gelen kavram. Var olmayan bir şeyi yaratmak (0→1) vs mevcut bir şeyi kopyalamak (1→n).