A'dan Z'ye Startup Terimleri

Erken aşama startup'lara mentorluk, eğitim ve bazen yatırım sağlayan, belirli süreli (genelde 3-6 ay) yoğun program.

Kendi sermayesini erken aşama startup'lara yatıran bireysel yatırımcı. Genelde Pre-Seed ve Seed turlarında aktif.

Yıllık yinelenen gelir. SaaS şirketlerinde abonelik gelirinin yıllık toplamı. MRR × 12.

5746 sayılı kanun kapsamında kurulan, en az 15 Ar-Ge personeli gerektiren araştırma merkezi. GV istisnası, SGK desteği, %100 harcama indirimi sağlar.

Bir şirketi ekibini/yetkinliğini almak amacıyla satın alma. Ürün değil, talent odaklı.

Yazılım bileşenlerinin birbirleriyle iletişim kurmasını sağlayan arayüz. SaaS entegrasyonlarının temeli.

İşletmeden işletmeye satış modeli. SaaS, enterprise yazılım, toptan satış gibi.

İşletmeden tüketiciye satış modeli. E-ticaret, mobil uygulama, D2C gibi.

Dış yatırım almadan, kendi gelirleriyle büyüyen startup modeli. Kurucu sermayesi + müşteri geliri.

İki büyük tur arasında yapılan küçük çaplı ara yatırım turu. Genelde convertible note formatında.

Aylık nakit yakma hızı. Gelir - gider = negatifse burn rate. Runway'i belirler.

Reid Hoffman'ın kavramı. Hız için verimliliği feda ederek ultra-hızlı büyüme stratejisi.

Rekabetin olmadığı veya az olduğu pazar alanı. Kırmızı okyanus = yoğun rekabet.

Müşteri edinme maliyeti. Toplam pazarlama + satış harcaması / yeni müşteri sayısı.

Şirketin ortaklık yapısını gösteren tablo. Kim ne kadar hisseye sahip, hangi fiyattan almış.

Müşteri kayıp oranı. Belirli dönemde ayrılan müşteri / toplam müşteri. SaaS'ta kritik metrik.

Vesting sürecinde ilk hak kazanım eşiği. Genelde 1 yıl cliff + 4 yıl vesting.

Sonraki yatırım turunda hisseye dönüşen borçlanma aracı. Erken aşamada değerleme belirsizliğini çözer.

Müşterileri kayıt tarihine göre gruplayarak davranış analizi. Retention ve LTV ölçümünde kullanılır.

Yeni bir ürünün yeterli kullanıcı/veri olmadan çalışamama sorunu. Özellikle marketplace'lerde.

Satılan malın maliyeti. SaaS'ta hosting, destek, onboarding maliyetleri dahil.

Aracı olmadan doğrudan tüketiciye satış modeli. Kendi e-ticaret sitesi üzerinden.

Teknopark ve serbest bölgelerde personel ücretleri ve proje belgelerinden damga vergisi alınmaması.

Halka açık olmayan, sadece online sipariş karşılama amaçlı depo/mağaza. Quick commerce modelinin temel yapı taşı.

Akseleratör programlarının sonunda startup'ların yatırımcılara sunum yaptığı etkinlik.

Yeni hisse ihracı sonucu mevcut ortakların pay oranının düşmesi. Her yatırım turunda gerçekleşir.

Yatırım öncesi firma inceleme süreci. Finansal, hukuki, teknik ve ticari boyutları kapsar.

10 milyar dolar üzeri değerlemeye ulaşmış startup. Türkiye'den Getir bu seviyeye ulaştı.

Bilimsel keşiflere veya mühendislik inovasyonlarına dayanan teknoloji. AI, kuantum, biyotek, nano gibi.

Bir önceki turdan daha düşük değerlemeyle yapılan yatırım turu. Kötüye gidiş sinyali.

Çoğunluk hissedarın şirket satışında azınlık hissedarları da satmaya zorlama hakkı.

GİB (Gelir İdaresi Başkanlığı) üzerinden elektronik ortamda düzenlenen fatura. Belirli ciro üstü firmalar için zorunlu.

Yatırımcıların ve kurucuların şirketteki paylarını nakde çevirme süreci. IPO, satın alma veya ikincil satış.

Ürünün mevcut ekosisteme (API'ler, entegrasyonlar, pazaryerleri) ne kadar iyi uyduğu.

VC fonunda veya kuluçka merkezinde görev alan deneyimli girişimci. Danışmanlık + yeni iş kurma.

Çalışan hisse sahipliği planı. Startup'larda talent çekme ve tutma aracı.

Temel özelliklerin ücretsiz, gelişmiş özelliklerin ücretli sunulduğu iş modeli.

Tam zamanlı eşdeğer personel sayısı. Ar-Ge Merkezi başvurusunda kritik (min 15 FTE).

Sunucusuz (serverless) bilgi işlem modeli. AWS Lambda, Google Cloud Functions gibi.

Pazara ilk giren olmanın sağladığı avantaj. Marka bilinirliği, müşteri tabanı, ağ etkisi.

Amazon'un popülerleştirdiği kavram. Her döngüde ivme kazanan, kendini besleyen büyüme mekanizması.

Gelir Vergisi Stopajı İstisnası. Teknopark ve Ar-Ge merkezlerinde Ar-Ge personeli maaşlarından eğitim seviyesine göre %80-95 istisna.

Brüt mal değeri. Marketplace platformlarında gerçekleşen toplam işlem hacmi.

Ürünü pazara sunma stratejisi. Hedef müşteri, kanal, fiyatlandırma, mesajlaşma planı.

Düşük bütçeyle, yaratıcı ve veri odaklı hızlı büyüme teknikleri.

Şirket hisselerinin borsa aracılığıyla halka satışı. En büyük exit yöntemlerinden biri.

Uzun süre düz gidip aniden yukarı fırlayan büyüme eğrisi. VC'lerin aradığı büyüme grafiği.

Fikir aşamasındaki girişimlere uzun süreli destek sağlayan yapı. Akseleratörden farklı olarak süre sınırı genelde yoktur.

Kripto token satışıyla fon toplama yöntemi. 2017-2018'de popüler, şimdi regüle ediliyor.

Yatırımın ilk yıllarda negatif getiri, sonra hızla pozitif getiri eğrisi. VC fon performans grafiği.

Teknopark ve serbest bölgelerde yazılım tesliminde %20 KDV'den muafiyet.

Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı. Girişimcilik, KOBİ Teknoyatırım destek programları.

Erken aşama girişimlere ofis alanı, mentorluk ve destek hizmetleri sunan yapı. Genelde teknopark bünyesinde.

Teknoparklarda yazılım gelirleri üzerinden KV istisnası. 2024'ten itibaren minimum %10 KV uygulanır.

Temel performans göstergesi. İşin başarısını ölçen kritik metrikler.

Müşteri yaşam boyu değeri. Bir müşterinin firma ile ilişkisi boyunca getirdiği toplam gelir.

Potansiyel müşteri. Ürün/hizmetle ilgilenen ama henüz satın almamış kişi/firma.

Eric Ries'ın metodolojisi. Build-Measure-Learn döngüsü. Minimum israfla ürün geliştirme.

Şirket satışında yatırımcının parası önce geri alma hakkı. 1x, 2x veya participating.

Birleşme ve satın alma. Bir firmanın başka bir firmayı satın alması veya iki firmanın birleşmesi.

Angel yatırımcıları bir araya getiren yapı. Türkiye'de BIC Angels, Galata Business Angels gibi.

Minimum uygulanabilir ürün. En temel özellikleriyle pazara sunulan ilk versiyon.

Aylık yinelenen gelir. SaaS'ta abonelik gelirinin aylık toplamı.

Alıcı ve satıcıyı buluşturan platform modeli. Komisyon bazlı gelir. N11, Sahibinden gibi.

Rekabetçi hendek. Rakiplerin taklit etmesini zorlaştıran yapısal avantaj. Patent, ağ etkisi, veri gibi.

Avrupa ekonomik faaliyet sınıflandırma sistemi. Şirket kuruluşunda seçilen faaliyet kodu. Teşviklerde önemli.

Gizlilik sözleşmesi. Taraflar arasında paylaşılan bilgilerin ifşa edilmemesini garanti eden sözleşme.

Müşteri memnuniyet skoru. 'Bizi tavsiye eder misiniz?' sorusuna -100 ile +100 arası.

Şirketin en önemli tek metriği. Her şeyin odaklandığı büyüme göstergesi.

Hedefler ve anahtar sonuçlar. Google'ın popülerleştirdiği hedef yönetim sistemi.

Yatırımcılara sunulan 10-15 slaytlık sunum. Problem, çözüm, pazar, iş modeli, ekip, finansallar.

Startup'ın iş modelini, ürünü veya hedef pazarını köklü olarak değiştirmesi.

Ürün-pazar uyumu. Ürünün gerçek bir ihtiyacı karşıladığının ve sürdürülebilir talep olduğunun kanıtı.

Pre-money: Yatırım öncesi şirket değerlemesi. Post-money: Yatırım sonrası (pre-money + yatırım tutarı).

İçerik veya özelliğin ücretli bariyerin arkasında tutulması. Freemium modelin bir parçası.

Ürünün kendisinin ana büyüme motoru olduğu strateji. Self-serve, freemium, viral loop.

Konsept kanıtlama. Bir fikrin teknik olarak uygulanabilir olduğunun küçük ölçekli kanıtı.

En erken aşama yatırım turu. Genelde $50K-$500K arası. Fikir + ekip + MVP aşaması.

Yeni ürünlerin tanıtıldığı ve oylanan platform. Global lansman için önemli kanal.

Mevcut nakit ile kaç ay daha faaliyete devam edilebileceği. Nakit / aylık burn rate.

Müşteri tutma oranı. Belirli dönemde kalan müşteri / başlangıç müşteri sayısı.

Şirketin gelir elde etme yöntemi. Abonelik, komisyon, reklam, lisans, freemium gibi.

Yatırım getirisi. (Kazanç - Maliyet) / Maliyet × 100. Teşvik hesaplamalarında da kullanılır.

Abonelik bazlı bulut yazılım modeli. Kullanıcılar yazılımı indirmez, web üzerinden kullanır.

Y Combinator'ın geliştirdiği basit yatırım aracı. Convertible note'a benzer ama borç değil.

Ürün geliştirme ve ilk büyüme aşaması yatırımı. Genelde $100K-$2M arası. Angel'lardan veya seed VC'lerden.

İhracat odaklı üretim ve hizmet alanı. GV %100, KV %100 (ihracat), KDV, Damga istisnaları. Gümrük muafiyeti.

Teknopark, Ar-Ge Merkezi ve Serbest Bölgelerde SGK işveren payının %50'sinin Hazine tarafından karşılanması.

Çalışanlara belirli fiyattan şirket hissesi alma hakkı veren opsiyon. Talent retention aracı.

Ölçeklenebilirlik. Gelir artarken maliyetin orantısız düşük kalma kapasitesi.

Ardışık yatırım turları. A: ürün-pazar uyumu sonrası, B: ölçeklendirme, C: pazar hakimiyeti.

Hizmet seviyesi anlaşması. Uptime, yanıt süresi, destek koşulları gibi garantiler.

4691 sayılı kanun kapsamında kurulan Teknoloji Geliştirme Bölgesi. GV, SGK, KV, KDV, Damga istisnası sağlar.

Yatırım koşullarını özetleyen ön anlaşma belgesi. Değerleme, dilüsyon, board hakları, likidation preference.

Teknoloji olgunluk seviyesi. TÜBİTAK projelerinde TRL 1-9 skalası kullanılır.

Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu. 1501, 1507, 1512 BİGG gibi Ar-Ge destek programları.

Total/Serviceable/Obtainable Market. Toplam pazar, ulaşılabilir pazar, elde edilebilir pazar.

Bkz: Teknopark (TGB). Uluslararası kullanımda technology park veya science park.

Blockchain üzerinde dijital varlık. Utility token, security token, NFT gibi türleri var.

Startup'ın büyüme kanıtı. Kullanıcı sayısı, gelir, müşteri büyümesi gibi metrikler.

1 milyar dolar üzeri değerlemeye ulaşmış startup. Türkiye'den Getir, Trendyol, Dream Games gibi.

Birim ekonomisi. Tek müşteri veya tek işlem bazında kârlılık analizi. LTV > CAC olmalı.

Şirket değerlemesi. Pre-money ve post-money olarak ayrılır. Çarpan, DCF veya comparable yöntemleriyle hesaplanır.

Girişim sermayesi fonu. Profesyonel olarak yönetilen, LP'lerden toplanan fonla startup'lara yatırım yapan yapı.

Hisse hak kazanım süreci. Genelde 4 yıl sürer, 1 yıl cliff vardır. Çalışan ve kurucu bağlılığı için.

Belirli bir sektöre özel SaaS çözümü. Sağlık SaaS, hukuk SaaS, inşaat SaaS gibi.

Her mevcut kullanıcının kaç yeni kullanıcı getirdiğini gösteren katsayı. K > 1 = viral büyüme.

Aşamalı, sıralı proje geliştirme metodolojisi. Agile'ın tersi.

Ürün arayüzünün düşük sadakat tasarımı. İşlevsellik ve layout'u gösteren iskelet çizim.

Yeminli Mali Müşavir. Denetim ve tasdik yetkili mali müşavir. TÜBİTAK proje harcama raporlarını onaylar.

Dünyanın en prestijli akseleratörü. Airbnb, Stripe, Dropbox gibi şirketleri yetiştirdi. Türkiye'den de kabul alan girişimler var.

Peter Thiel'in kitabından gelen kavram. Var olmayan bir şeyi yaratmak (0→1) vs mevcut bir şeyi kopyalamak (1→n).